Bekijk bron 1. Bron 1 gaat over de maximumtemperatuur in Nederland op dinsdag 2 augustus 2022. Naar aanleiding van bron 1 worden drie uitspraken gedaan. Uitspraak 1: in het zuiden van Nederland was het koeler dan op de Waddeneilanden. Uitspraak 2: de Waddeneilanden hadden minder zonuren dan het zuidoosten van Nederland. Uitspraak 3: boven land was de verdamping in het zuidoosten kleiner dan in het noordwesten van Nederland. Æ Neem de cijfers 1, 2 en 3 van de uitspraken over op het antwoordblad en zet erachter of de uitspraak juist of onjuist is.
bron 3 Drie foto’s van landschappen in Spanje foto Q foto S bron 4 Drie beschrijvingen van verschillende klimaten in Spanje beschrijving 1 In de regenschaduw van het gebergte ligt een gebied met een steppeklimaat. beschrijving 2 Het noordwesten van Spanje heeft een gematigd zeeklimaat. beschrijving 3 Mediterrane vegetatie groeit in het gebied met een Middellands zeeklimaat.
Bekijk bron 3 en lees bron 4. In bron 3 staan drie foto’s van landschappen in Spanje. In bron 4 staan drie beschrijvingen van klimaten in Spanje. De beschrijvingen en de foto’s horen bij elkaar. Welke beschrijving hoort bij foto Q, welke bij foto R en welke bij foto S? foto Q foto R foto S A beschrijving 1 beschrijving 2 beschrijving 3 B beschrijving 2 beschrijving 1 beschrijving 3 C beschrijving 3 beschrijving 2 beschrijving 1 D beschrijving 1 beschrijving 3 beschrijving 2 E beschrijving 2 beschrijving 3 beschrijving 1
Bekijk bron 5. In bron 5 staan twee klimaatgrafieken van twee verschillende plaatsen in Spanje. Een van de klimaatgrafieken past ook bij het klimaat in Nederland. Æ Beargumenteer welke klimaatgrafiek alleen van een Spaanse plaats kan zijn. Doe het zo: – Kies eerst of het klimaat van klimaatgrafiek 1 of klimaatgrafiek 2 alleen in Spanje voorkomt. – Geef daarna met behulp van bron 5 een argument voor je keuze.
Bekijk bron 6. Spanje is een populaire bestemming voor toeristen die in de wintermaanden op zonvakantie willen. Æ Beargumenteer welke costa in de wintermaanden de grootste kans op dagen met zonnig weer heeft. Doe het zo: – Kies eerst uit Costa Cálida of Costa Verde . – Geef daarna een kenmerk van het klimaat waardoor de kans op zonnig weer het grootst is. bron 7 Verwoestijning in Spanje 1 Door klimaatverandering stijgt de temperatuur. 2 De grondwaterstand daalt, zodat er verdroging en verzilting optreedt. 3 De verdamping uit de bodem neemt toe en de neerslag in het gebied neemt af. 4 Er wordt meer grondwater opgepompt voor irrigatie in de landbouw. 5 Vegetatie sterft af en het landschap wordt kaal, zodat er bodemerosie op kan treden.
bron 8 Bloeiende amandelboomgaard met gras in Zuidoost-Spanje bron 9 Tekst met keuzemogelijkheden Zuidoost-Spanje werd de afgelopen jaren geteisterd door extreem weer. Zo viel er 300 millimeter neerslag in 3 dagen tijd in het najaar van 2019. Er ontstonden overstromingen met veel schade aan de landbouw en infrastructuur door de hoge … 1 … (neerslagintensiteit / neerslagverdeling). Zuidoost-Spanje is op zoek naar maatregelen die de gevolgen van extreem weer verminderen. Een met gras bedekte bodem in boomgaarden kan … 2 … (meer / minder) water vasthouden. Het planten van gras in boomgaarden is een voorbeeld van … 3 … (aanpassing aan het klimaat / klimaatverandering).
Bekijk bron 10 en bron 11. Op de weerkaart van de Verenigde Staten staan de plaatsnamen Boston, Los Angeles en Seattle. In bron 11 staan drie weerberichten van dezelfde dag. De weerberichten horen bij de drie plaatsen in bron 10. Welk weerbericht hoort bij Boston, welke bij Los Angeles en welke bij Seattle? Boston Los Angeles Seattle A weerbericht 1 weerbericht 2 weerbericht 3 B weerbericht 1 weerbericht 3 weerbericht 2 C weerbericht 2 weerbericht 1 weerbericht 3 D weerbericht 2 weerbericht 3 weerbericht 1 E weerbericht 3 weerbericht 1 weerbericht 2
Bekijk bron 12 en bron 13. De foto’s van landschappen uit bron 13 passen bij de vier gebieden uit bron 12. Waar staan de gebieden uit bron 12 juist bij de foto’s uit bron 13? P Q R S A foto 1 foto 2 foto 3 foto 4 B foto 2 foto 3 foto 4 foto 1 C foto 3 foto 4 foto 2 foto 1 D foto 3 foto 4 foto 1 foto 2 E foto 4 foto 3 foto 2 foto 1 F foto 4 foto 2 foto 1 foto 3
bron 15 Tekst met keuzemogelijkheden In het centrale deel van de Verenigde Staten liggen de Great Plains. Op de Great Plains vindt veel landbouw plaats. Het is een van de productiefste landbouwregio’s in de Verenigde Staten. De meeste landbouwproducten die er geproduceerd worden zijn … 1 … (graan, rundvlees, mais en katoen / citrusvruchten, tabak, wijndruiven en zuivel). De grote oogsten van de Great Plains zijn mogelijk door het water uit de Ogallala Aquifer te gebruiken voor irrigatie. In het zuiden van de Great Plains wordt … 2 … (meer / minder) grondwater opgepompt dan er aangevuld wordt. Door klimaatverandering wordt de periode met vrieskou op de Great Plains steeds … 3 … (korter / langer).
Bekijk bron 16 en bron 17. In de afgelopen eeuw is de temperatuur in Alaska veranderd. Die verandering heeft invloed op het klimaat en de vegetatie. Æ Beargumenteer voor welk klimaatgebied de gevolgen van klimaatverandering het grootst zijn. Doe het zo: – Kies eerst uit koud klimaat of landklimaat . – Geef daarna met behulp van bron 16 en bron 17 een argument voor je keuze.
Bekijk bron 16. De gemiddelde temperatuur in Alaska is veranderd, waardoor de bevroren bodem opwarmt. De bovengrondse oliepijpleiding staat daardoor niet meer stevig en kan verzakken. Bij zo’n verzakking kan een lekkage ontstaan. Æ Geef aan waardoor de kans op verzakking en lekkage van de oliepijpleiding groter is in de buurt van Fairbanks dan in de buurt van Valdez.
Bekijk bron 16 en bron 17. Naar aanleiding van bron 16 en bron 17 worden drie uitspraken gedaan. Uitspraak 1: de haven van Prudhoe Bay is in de wintermaanden dichtgevroren en onbereikbaar. Uitspraak 2: de bovengrondse pijpleiding transporteert ruwe aardolie van Valdez in het zuiden naar de oliehaven van Prudhoe Bay in het noorden. Uitspraak 3: het transport van aardolie via de pijpleiding draagt minder bij aan het versterkt broeikaseffect dan transport van aardolie met zeeschepen. Æ Neem de cijfers 1, 2 en 3 van de uitspraken over op het antwoordblad en zet erachter of de uitspraak juist of onjuist is.
Gebruik bron 18. De kaarten in bron 18 gaan over de orkaanseizoenen van de jaren 2000 en 2020. Beide orkaanseizoenen verschillen van elkaar. Het ene orkaanseizoen kende meer orkanen dan het andere orkaanseizoen. Æ Beargumenteer welke kaart bij het orkaanseizoen van 2020 hoort. Doe het zo: – Kies eerst kaart 1 of kaart 2 . – Geef daarna met een ander verschil tussen de orkaanseizoenen een argument voor je keuze.
Gebruik bron 18. Kustbewoners in de Verenigde Staten schatten de risico’s op een orkaan in hun woongebied in. Æ Beredeneer welke kustbewoners het risico om getroffen te worden door een orkaan het laagst inschatten. Doe het zo: – Kies eerst of de kustbewoners aan de noordoostkust of de zuidkust het risico het laagst inschatten. – Geef daarna met behulp van bron 18 een reden voor je keuze.
Neem de cijfers 1, 2 en 3 van de uitspraken over op het antwoordblad en zet
Noem een nadeel van de lage waterstand voor de scheepvaart.
Noem een nadeel van de lage waterstand voor de landbouw.
nadat het water in de duinen door … 1 … (het zand / de klei) gefilterd is. Drinkwaterbedrijven pompen vooral … 2 … (grondwater / oppervlaktewater) de duinen in. Na een aantal weken wordt het water weer opgepompt. Als het water uit de diepere grondlagen van de duinen wordt opgepompt, kan het water … 3 … (te vervuild / te zout) zijn voor gebruik.
Neem de cijfers 1, 2 en 3 over op het antwoordblad en zet de juiste keuze
Geef aan waardoor teveel drinkwaterwinning in de duinen erosie door de
Emden Eemshaven auto’s windenergie GGrroonniinnggeenn Delfzijl bulkgoederen, kolen Rotterdam container, aardolie,bulk- goederen, kolen Duisburg container, ertsen, Antwerpen kolen container, auto’s, aardolie, ertsen Legenda: 0 25 50 km bevaarbare rivier zeehaven bevaarbaar kanaal binnenhaven spoor stuw met sluis snelweg ertsen belangrijkste goederen
Geef met behulp van bron 22 nog een andere reden waarom de
Geef met behulp van bron 22 aan dat de verslechterde verbinding tussen de
Neem de cijfers 1, 2 en 3 van de uitspraken over op het antwoordblad en zet
Noem een maatregel die Chinezen in huis kunnen nemen om water te
foto 1 mate van verzilting in foto 1 foto 2 mate van verzilting in foto 2 A cirkelirrigatie veel druppelirrigatie veel B cirkelirrigatie veel druppelirrigatie weinig C cirkelirrigatie weinig druppelirrigatie veel D druppelirrigatie veel cirkelirrigatie veel E druppelirrigatie weinig cirkelirrigatie weinig F druppelirrigatie weinig cirkelirrigatie veel
Noem nog een maatregel die boeren in het Midden-Oosten kunnen
Neem de cijfers 1, 2 en 3 van de uitspraken over op het antwoordblad en zet
Welk onderdeel van de waterkringloop zorgt ervoor dat de aquifers aangevuld
T Esfahan ig I R A K ris Zayandeh m zo e u e t- r K Eufraat Ahvàz a ru n Z a g I R A N r o s g e b e Basra r g t e KOEWEIT Perzische Golf 0 1.200 2.400 km Legenda: 0 100 200 km hoogte in meters 0 - 200 1.000 - 2.000 rivier landsgrens 200 - 500 2.000 - 5.000 stuwdam provinciegrens 500 - 1.000 moeras
Geef aan waardoor aan de westzijde van het Zagrosgebergte meer
Geef eerst aan waarom natuurbeschermers tegenstander zijn van de aanleg
Geef daarna aan waarom de olie-industrie voorstander is van de aanleg van
T U R K I J E EEuuffrraaaatt S Y R I Ë TT I R A N iigg rriiss I R A K X JORDANIË nn uu Y aarr KK S A U D I - A R A B I Ë KKhhuuzzeessttaann Legenda: 0 280 560 km stuwdam X = Lorestan provincie Y = Chahamarhal en Bakhtiari
Geef met behulp van bron 27 een natuurlijke oorzaak waardoor Turkije niet
Beredeneer met welke andere Iraanse provincie Khuzestan onenigheid over
Bekijk bron 29. In bron 29 zie je twee verschillende bevolkingsdiagrammen van de Nederlandse bevolking. Eén van de twee bevolkingsdiagrammen hoort bij het jaar 2020. Æ Beargumenteer welke bevolkingsdiagram bij het jaar 2020 hoort. Doe het zo: – Kies eerst uit ‘ui’ of ‘piramide’. – Geef daarna met de natuurlijke bevolkingsontwikkeling een argument voor je keuze.
Bekijk bron 30. Naar aanleiding van bron 30 worden drie uitspraken gedaan. Uitspraak 1: het aandeel van de bevolking uit buurlanden is sinds 1971 in Nederland toegenomen. Uitspraak 2: het aandeel van de bevolking uit alle voormalige koloniën bij elkaar, is sinds 1971 afgenomen. Uitspraak 3: het aandeel mensen met een Marokkaanse migratie-achtergrond is sinds 1971 vooral toegenomen door gezinshereniging en gezinsvorming. Æ Neem de cijfers 1, 2 en 3 van de uitspraken over op het antwoordblad en zet erachter of de uitspraak juist of onjuist is.
Bekijk bron 31 en bron 32. De U1-metrolijn in Berlijn loopt van het oosten naar het westen langs het centrum van Berlijn. De metrolijn is speciaal omdat deze boven de grond (in plaats van onder de grond) over een viaduct loopt. In Berlijn is het plan opgevat om onder het viaduct van de U1-metrolijn een fietspad met daarlangs groenvoorzieningen aan te leggen. Æ Noem een voordeel van de aanleg van het fietspad onder het viaduct ten opzichte van een andere nieuwe fietsroute die van het oosten naar het westen van Berlijn gaat.
Bekijk bron 31 en bron 32. Een fietspad onder de U1-metrolijn kan voor fietsers erg prettig in gebruik zijn, terwijl bewoners langs de U1-metrolijn ook tegen de aanleg van het nieuwe fietspad kunnen zijn. De ruimte onder het viaduct is nu vaak in gebruik als parkeerplaats. Æ Geef eerst met behulp van bron 31 een argument waarom juist toeristen gebruik zullen maken van het fietspad. Æ Geef daarna een argument waarom bewoners langs de U1-metrolijn tegen de aanleg van dit fietspad kunnen zijn.
Bekijk bron 33. Naar aanleiding van bron 33 worden drie uitspraken gedaan. Uitspraak 1: de gemiddelde levensverwachting van de Duitse bevolking zal tot 2060 dalen. Uitspraak 2: de groep 0 - 30 jaar wordt kleiner en zal in 2060 uit minder dan 20 miljoen personen bestaan. Uitspraak 3: de omvang van de beroepsbevolking zal afnemen en de vergrijzing zal tot 2060 toenemen. Æ Neem de cijfers 1, 2 en 3 van de uitspraken over op het antwoordblad en zet erachter of de uitspraak juist of onjuist is.
Bekijk bron 34. De drie bevolkingsdiagrammen van China in bron 34 zijn in willekeurige volgorde van de jaren 2000, 2010 en 2020. Bij welke keuze staat de volgorde van de bevolkingsdiagrammen juist? 2000 2010 2020 A bevolkingsdiagram 1 bevolkingsdiagram 2 bevolkingsdiagram 3 B bevolkingsdiagram 1 bevolkingsdiagram 3 bevolkingsdiagram 2 C bevolkingsdiagram 2 bevolkingsdiagram 1 bevolkingsdiagram 3 D bevolkingsdiagram 2 bevolkingsdiagram 3 bevolkingsdiagram 1 E bevolkingsdiagram 3 bevolkingsdiagram 1 bevolkingsdiagram 2 F bevolkingsdiagram 3 bevolkingsdiagram 2 bevolkingsdiagram 1
bron 35 Geschiedenis van de hukou De hukou is in de jaren 50 van de vorige eeuw ingevoerd. Met de hukou wilde de Chinese overheid de verstedelijking afremmen. Na verloop van tijd mochten steeds meer mensen toch naar de stad verhuizen. Maar de hukou werd niet helemaal afgeschaft. Dit had tot gevolg dat in de stad de sociale ongelijkheid tussen bevolkingsgroepen toenam.
Bekijk bron 36. In bron 36 worden in willekeurige volgorde drie industriële regio’s met nummers aangegeven: Beijing, Guangzhou en Shanghai. Welke regio hoort bij welk nummer? Beijing Guangzhou Shanghai A nummer 1 nummer 2 nummer 3 B nummer 1 nummer 3 nummer 2 C nummer 2 nummer 1 nummer 3 D nummer 2 nummer 3 nummer 1 E nummer 3 nummer 2 nummer 1 F nummer 3 nummer 1 nummer 2
Lees en bekijk bron 37 en bekijk bron 38. De eerste fabriek van Foxconn werd in 1988 gevestigd in de stad Shenzhen. De nabijheid van Hongkong was voor Foxconn een belangrijke reden om voor Shenzhen te kiezen. Æ Geef een reden waarom de nabijheid van Hongkong belangrijk was voor Foxconn. bron 39 Tekst met keuzemogelijkheden Voor bedrijven als Foxconn waren de Speciale Economische Zones (SEZ) in China erg aantrekkelijk om zich er te vestigen. Een van de gunstige vestigingsplaatsfactoren van de SEZ’s was de … 1 … (goede bereikbaarheid / aanwezigheid van hoogopgeleid personeel). Het personeel kwam voornamelijk uit … 2 … (Midden-China / West-China) in het binnenland. De lonen die de bedrijven betaalden, waren … 3 … (hoger / lager) dan de lonen in het binnenland van China.
Bekijk bron 40. Sinds 2011 kiest Foxconn voor andere locaties om fabrieken te vestigen. Wat is juist? Chinese overheid locatie nieuwe fabrieken A investeert in infrastructuur vooral in de Parelrivierdelta B stelt strenge milieuregels voor kustgebieden op vooral in de Parelrivierdelta C investeert in infrastructuur vooral in provincies in het binnenland D stelt strenge milieuregels voor provincies in het binnenland op vooral in provincies in het binnenland
Bekijk bron 40. Bron 40 laat zien dat de spreiding van Foxconn-fabrieken is veranderd tussen 2005 en 2015. De veranderingen hebben gevolgen gehad voor de binnenlandse migratie. Naar aanleiding van bron 40 worden drie uitspraken gedaan. Uitspraak 1: voor het bedrijf Foxconn was China erg aantrekkelijk vanwege de lage loonkosten voor arbeiders. Uitspraak 2: sinds 2011 is de urbanisatie van steden aan de kust toegenomen door de komst van nieuwe Foxconn-fabrieken. Uitspraak 3: in het binnenland is de afstand tussen het vestigingsgebied en het vertrekgebied voor de arbeiders van Foxconn kleiner geworden. Æ Neem de cijfers 1, 2 en 3 van de uitspraken over op het antwoordblad en zet erachter of de uitspraak juist of onjuist is.
Bekijk bron 40. Door de verschuiving van de nieuwe Foxconn-fabrieken is de economische ongelijkheid in China veranderd. Æ Geef aan waarom de economische ongelijkheid tussen inwoners van steden door een nieuwe Foxconn-fabriek toeneemt. Æ Geef aan waarom de economische ongelijkheid tussen kustprovincies en provincies in het binnenland door nieuwe Foxconn-fabrieken kleiner is geworden. Bronvermelding Een opsomming van de in dit examen gebruikte bronnen, zoals teksten en afbeeldingen, is te vinden in het bij dit examen behorende correctievoorschrift.
Bij dit examen hoort geen uitwerkbijlage.
E
B
E
C
F
B
D
C
