bronnen

Eindexamen biologie vmbo gl/tl 2005, tijdvak 1

bij dit examen

Meerkeuzevragen
Schrijf alleen de hoofdletter van het goede antwoord op.
Tenzij anders vermeld, is er sprake van normale situaties en gezonde organismen.

opgave 1INFECTIEZIEKTEN

Op een internet site van de GGD is de volgende tekst te lezen.
1 Infectieziekten zijn besmettelijke ziekten die kunnen ontstaan nadat
ziekteverwekkers, meestal micro-organismen, het lichaam zijn
binnengedrongen.
2 Ziekteverwekkers kunnen niet zomaar het lichaam binnendringen. Ze
worden onder andere tegengehouden door de huid of door de slijmvliezen.
Lukt het om toch binnen te dringen, dan wil dat nog niet zeggen dat je ook
ziek wordt.
3 Na een infectie zetten afweercellen en antistoffen de aanval tegen de
binnendringers in. Het duurt enige tijd voordat zo’n afweerreactie van het
lichaam goed op gang komt. Gedurende deze periode vermenigvuldigen de
ziekmakende organismen zich wel, maar er zijn er dan nog te weinig om je
ziek te maken. De tijd tussen de besmetting en de eerste
ziekteverschijnselen wordt de incubatietijd genoemd.
4 Na genezing is er meestal een periode waarin je de ziekte niet opnieuw
kunt krijgen. Dit wordt natuurlijke immuniteit genoemd. Door vaccinatie kan
voor verschillende ziektes een kunstmatige immuniteit worden opgebouwd.
12p
In alinea 1 wordt gesproken over micro-organismen.
Noem twee groepen micro-organismen die ziekten kunnen veroorzaken.
22p
In alinea 2 staat dat slijmvliezen ziekteverwekkers tegenhouden. Dit geldt onder andere
voor de slijmvliezen van het verteringskanaal. Ziekteverwekkers worden in het
verteringskanaal ook onschadelijk gemaakt door stoffen in verteringssappen.
Noem twee verteringssappen die stoffen bevatten die ziekteverwekkers doden.
31p
Tijdens de incubatietijd van een infectieziekte (laatste regel van alinea 3) zijn er geen
ziekteverschijnselen.
Veel infectieziekten zijn besmettelijk.
Kan tijdens de incubatietijd van zo’n besmettelijke ziekte de ziekte overgedragen
worden op andere personen? Leg je antwoord uit.
41p
Is de kunstmatige immuniteit die in alinea 4 wordt genoemd een actieve of een
passieve immuniteit? Leg je antwoord uit.

opgave 2HARTRITME

In de wand van de rechter hartboezem bevindt zich de zogenaamde sinusknoop.
Deze sinusknoop geeft impulsen af die door uitlopers van zenuwcellen over de
hartspier geleid worden. Door deze impulsen trekt het hart samen: eerst de
boezems, dan de kamers. Het aantal malen dat het hart per minuut samentrekt
wordt het hartritme genoemd.
51p
Worden de impulsen uit de sinusknoop over het hart geleid door uitlopers van
bewegingszenuwcellen, van gevoelszenuwcellen of van schakelcellen?
A door uitlopers van bewegingszenuwcellen
B door uitlopers van gevoelszenuwcellen
C door uitlopers van schakelcellen
61p
In rust trekt het hart 60 tot 70 keer per minuut samen. Tijdens inspanning neemt het
hartritme toe. Deze toename wordt onder andere veroorzaakt door stijging van de
hoeveelheid koolstofdioxide in het bloed.
Geef de naam van het proces waarbij koolstofdioxide ontstaat.
71p
Het hartritme wordt ook beïnvloed door de hoeveelheid adrenaline in het bloed.
Als je bijvoorbeeld schrikt, wordt er meer adrenaline aan het bloed afgegeven.
Hierdoor gaat het hart sneller kloppen.
Door welke klier of klieren wordt adrenaline gemaakt?
A door de bijnieren
B door de hypofyse
C door de schildklier
81p
Door verschillende oorzaken kan het hartritme zijn verstoord. Men spreekt dan van een
hartritmestoornis. Zo ontstaan soms impulsen op een andere plaats in de hartwand dan in
de sinusknoop. Als gevolg hiervan kan het hart dan onregelmatig en sneller gaan
kloppen. De tijd tussen de hartslagen is dan te kort om het hart weer goed vol te laten
lopen met bloed. Hierdoor pompen de kamers te weinig bloed de slagaders in. Dit kan
leiden tot duizeligheid en zelfs bewusteloosheid.
Leg uit waardoor duizeligheid ontstaat als er te weinig bloed in de slagaders wordt
gepompt.
91puitwerkbijlage
Soms wordt bij patiënten met een hartritmestoornis een zogenaamde defibrillator
ingebracht. Dit is een apparaatje dat door middel van elektrische prikkels een eind maakt
aan een verstoord hartritme. Het wordt tijdens een operatie meestal onder het sleutelbeen
geplaatst. Aan de defibrillator bevindt zich een elektrode die via een holle ader tot in de
punt van de rechterkamer wordt geschoven.
Op de uitwerkbijlage staat een schematische afbeelding van het hart.
Teken met een lijn de weg waarlangs de elektrode het hart wordt ingeschoven tot in
de punt van de rechterkamer.

opgave 3DIABETES

Een bepaalde vorm van suikerziekte, diabetes type 1, is een auto-immuunziekte.
Zo'n ziekte ontstaat als bepaalde bloeddeeltjes niet alleen lichaamsvreemde cellen
doden, maar ook cellen van het eigen lichaam. Bij patiënten met deze vorm van
diabetes worden hierdoor cellen van de eilandjes van Langerhans gedood,
waardoor deze niet meer voldoende hormonen produceren.
101p
In de tekst wordt gesproken over bepaalde bloeddeeltjes.
Geef de naam van deze bloeddeeltjes.
112p
Geef de naam van twee hormonen die worden geproduceerd door de eilandjes van
Langerhans.
Diabetes kan ernstige beschadigingen in het lichaam tot gevolg hebben. De nieren kunnen zó ernstig aangetast worden, dat een niertransplantatie nodig is. In zo'n geval wordt soms een extra transplantatie uitgevoerd…

Diabetes kan ernstige beschadigingen in het lichaam tot gevolg hebben. De nieren kunnen zó ernstig aangetast worden, dat een niertransplantatie nodig is. In zo'n geval wordt soms een extra transplantatie uitgevoerd van eilandjes van Langerhans. Eilandjes van Langerhans uit de alvleesklier van een donor worden dan ingespoten in de poortader van een patiënt (zie het schema hieronder). Ze worden naar de lever gevoerd en blijven daar steken in vertakkingen van de bloedvaten. De eilandjes produceren dan hormonen die met het bloed worden meegevoerd.

In de afbeelding hieronder staat een aantal organen in de buikholte weergegeven.
122p
Enkele organen zijn aangegeven met de letters P, Q, R en S.
Welke letter geeft de alvleesklier aan? En welke letter geeft de lever aan?
Schrijf je antwoord zo op:
alvleesklier = letter...........
lever = letter.....................
131p
Enkele delen zijn aangegeven met de cijfers 1, 2, 3 en 4.
Welk cijfer geeft de poortader aan?
A cijfer 1
B cijfer 2
C cijfer 3
D cijfer 4
141p
Een patiënt die door een transplantatie organen van een donor heeft gekregen, krijgt
medicijnen toegediend die de afweer onderdrukken.
Leg uit waarvoor bij een patiënt met deze getransplanteerde organen het
afweersysteem moet worden onderdrukt.

opgave 4LICHAAMSLENGTE

151p
Niet iedereen wordt even lang. Hoe lang je wordt, hangt onder andere af van je erfelijke
aanleg.
Noem nog een andere factor waar het van af hangt hoe lang je wordt.
161p
De afbeelding hieronder is een oude foto van 176 soldaten. Ze zijn in groepen ingedeeld
afhankelijk van hun lengte (zie de tabel). Op de foto staan ze achter een bordje met hun
lengte.
147 150 153 156 159 162 165 168 171 174 177 180 183 186 189 192 lengte vanaf tot tot tot tot tot tot tot tot tot tot tot tot tot tot tot tot in cm 195 150 153 156 159 162 165 168 171 174 177 180 183 186 189 192 195…

147 150 153 156 159 162 165 168 171 174 177 180 183 186 189 192 lengte vanaf tot tot tot tot tot tot tot tot tot tot tot tot tot tot tot tot in cm 195 150 153 156 159 162 165 168 171 174 177 180 183 186 189 192 195 aantal 1 0 0 1 5 7 8 22 25 26 27 17 11 17 4 4 1 soldaten

Hoeveel soldaten in de afbeelding zijn 186 cm of langer?
171p
Gemiddeld genomen begint de puberteit bij jongens in Nederland als ze elf jaar zijn. Bij
sommige kinderen raakt die ontwikkeling verstoord. Daardoor komen zij eerder in de
puberteit, soms al vóór hun achtste jaar. Dit wordt veroorzaakt doordat de hypofyse niet
goed werkt.
De afbeelding hieronder is een doorsnede van het hoofd.
figuur bij de opgave
Welke letter in de afbeelding geeft de hypofyse aan?
A letter P
B letter Q
C letter R
D letter S
181p
Als kinderen in de puberteit komen, gaan ze sneller groeien dan vóór die tijd. Deze
plotselinge toename in groei wordt de ‘groeispurt’ genoemd.
In het diagram hieronder is de groei weergegeven van twee jongens: Adiel en Rob.
Adiel heeft een hypofyse die normaal werkt.
Rob is eerder in de puberteit gekomen door een niet goed werkende hypofyse.
210 Legenda: 200 Rob 190 180 170 160 150 140 130 120 110 100 90 80 0 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11 12 13 14 15 16 17 18 19 20 21 leeftijd
Uit het diagram blijkt dat een jongen zoals Rob, die eerder in de puberteit komt, eerder
een groeispurt heeft dan een jongen met een normaal werkende hypofyse.
Leid uit het diagram nog een verschil in groei af tussen deze twee jongens.

opgave 5DROGE OGEN

191p
Elke keer als je met je ogen knippert, wordt traanvocht over de ogen verspreid. Als de
traanklieren niet voldoende traanvocht produceren, ontstaan ‘droge ogen’. De ogen
worden dan rood en branderig. Het voelt aan alsof er steeds iets in de ogen zit. Door te
weinig traanvocht kan de buitenste, doorzichtige laag van het oog beschadigd raken.
Hoe heet deze buitenste, doorzichtige laag van het oog?
A het harde oogvlies
B het hoornvlies
C het netvlies
D het vaatvlies
201p
In de afbeelding hieronder zijn onder andere enkele delen van het oog weergegeven.
figuur bij de opgave
Welke letter geeft de plaats van een traanklier aan?
A letter P
B letter Q
C letter R
D letter S
211p
Het knipperen met de ogen wordt de ooglidreflex genoemd. Bij het optreden van deze
reflex spelen zenuwuiteinden in de buitenste laag van het oog een rol. De zenuwuiteinden
worden onder andere geprikkeld als deze laag te droog wordt.
Van welk type zenuwcellen maken deze zenuwuiteinden deel uit?
A van bewegingszenuwcellen
B van gevoelszenuwcellen
C van schakelcellen
221p
De impulsen die de ooglidreflex laten optreden, worden door een bepaald deel van het
centraal zenuwstelsel geleid.
Welk deel van het centraal zenuwstelsel is dit?
A de grote hersenen
B de hersenstam
C de kleine hersenen
231p
In de tekst wordt het beschermen tegen uitdroging als een functie van de ooglidreflex
genoemd.
Noem nog een andere beschermende functie van de ooglidreflex.

opgave 6BAVIANEN

Bavianen zijn apen die in groepen leven, voornamelijk in Afrika. Ze voeden zich met plantaardig materiaal zoals vruchten, bladeren en wortels, maar ook met insecten en soms met vlees. Door deze variatie in menu…

Bavianen zijn apen die in groepen leven, voornamelijk in Afrika. Ze voeden zich met plantaardig materiaal zoals vruchten, bladeren en wortels, maar ook met insecten en soms met vlees. Door deze variatie in menu kunnen bavianen in verschillende gebieden leven. Er is een onderzoek gedaan naar de grootte van het leefgebied van ongeveer even grote groepen bavianen (zie het diagram). 50 gemiddelde grootte van het leefgebied (ha) 40 30 20 10 0 open open dicht vlakte bos oerwoud

241p
Leg met behulp van de tekst uit, waarvoor een groep bavianen in een open vlakte een
veel groter leefgebied nodig heeft dan een groep die in een dicht oerwoud leeft.
In een bavianengroep bestaat een rangorde onder de vrouwtjes. Wanneer er weinig voedsel is, lopen de spanningen op en ontstaan er conflicten. Er treedt dan onder andere dreiggedrag op tussen de vrouwtjes van een…

In een bavianengroep bestaat een rangorde onder de vrouwtjes. Wanneer er weinig voedsel is, lopen de spanningen op en ontstaan er conflicten. Er treedt dan onder andere dreiggedrag op tussen de vrouwtjes van een groep. Het diagram geeft de resultaten weer van een onderzoek naar dit dreiggedrag. 0,8 aantal keren dat het vrouwtje 0,7 wordt bedreigd 0,6 per uur 0,5 0,4 0,3 0,2 0,1 0,0 1e 2e 3e 4e 5e rangorde van de vrouwtjes

251puitwerkbijlage
Naar aanleiding van het diagram worden twee uitspraken gedaan.
Deze twee uitspraken staan op de uitwerkbijlage.
Geef bij elke uitspraak met een kruisje aan of deze juist of onjuist is.

opgave 7TRACHEEËN EN ADEMHALING

Tracheeën zijn de ademhalingsorganen van een insect. Door stigma’s komt buitenlucht in de tracheeën. Door de tracheeën komt de lucht in alle delen van het lichaam (zie de afbeelding). Een sprinkhaan wordt in een…

Tracheeën zijn de ademhalingsorganen van een insect. Door stigma’s komt buitenlucht in de tracheeën. Door de tracheeën komt de lucht in alle delen van het lichaam (zie de afbeelding). Een sprinkhaan wordt in een glazen buis gezet. De buis wordt door een stuk rubber in twee kamers A en B verdeeld. Alleen het achterlijf van de sprinkhaan bevindt zich in kamer B. De kamers staan in verbinding met twee erlenmeyers. In de erlenmeyers bevindt zich een stof waarmee koolstofdioxide kan worden aangetoond, een zogenaamde indicator (zie de afbeelding).

261p
Noem een indicator voor koolstofdioxide.
271p
In één van de twee erlenmeyers geeft de indicator het snelst aan dat er koolstofdioxide
aanwezig is.
In welk van de twee erlenmeyers neemt de hoeveelheid koolstofdioxide het snelst toe,
in erlenmeyer P of in erlenmeyer Q? Leg je antwoord uit.

opgave 8VOEDINGSMIDDELEN EN ENERGIEVERBRUIK

In de tabel hieronder zijn van een aantal voedingsmiddelen de hoeveelheden
energierijke stoffen en de verbrandingswaarden (per 100 gram) weergegeven.
voedingsmiddel eiwitten (%) vetten (%) koolhydraten (%) verbandingswaarde (kJ/100 g) aardappelen 2,0 0,1 19,0 355 appel 0,0 0,0 10,0 170 bruin brood 7,9 1,5 43,0 905 eieren 13,0 11,0 0,0 630 halfvolle melk 3,8 1,5 5,4 210 haring 16,0 15,0 0,0 830 kaas 40+ 26,0 22,0 1,0 1275 melkchocolade 9,0 32,0 51

voedingsmiddel eiwitten (%) vetten (%) koolhydraten (%) verbandingswaarde (kJ/100 g) aardappelen 2,0 0,1 19,0 355 appel 0,0 0,0 10,0 170 bruin brood 7,9 1,5 43,0 905 eieren 13,0 11,0 0,0 630 halfvolle melk 3,8 1,5 5,4 210 haring 16,0 15,0 0,0 830 kaas 40+ 26,0 22,0 1,0 1275 melkchocolade 9,0 32,0 51,0 2205 rundvlees 20,0 13,0 0,0 825 schelvis 18,0 0,5 0,0 314 sla 2,0 0,0 1,0 50 suiker 0,0 0,0 100,0 1670 volle melk 3,3 3,2 4,6 255 wit brood 8,0 1,5 46,0 960

281p
Uit de tabel kan afgeleid worden dat halfvolle melk voor 10,7% uit energierijke stoffen
bestaat.
Uit welke andere stof bestaat de overige 89,3% vooral?
292p
Olivier heeft een brommer voor zijn verjaardag gekregen en gaat voortaan op de brommer
naar school. Hij doet daar twintig minuten per dag over.
Vóór zijn verjaardag ging hij altijd op de fiets naar school. Hij deed daar per dag dertig
minuten over.
Door met de brommer naar school te gaan, verbruikt Olivier per dag minder energie dan
met de fiets.
Bereken hoeveel energie Olivier per dag minder met reizen verbruikt als hij met de
brommer naar school gaat in plaats van met de fiets. Gebruik daarbij de gegevens uit
de tabel hieronder.
activiteit energieverbruik (kJ/min) staan 4 met de brommer rijden 6 wandelen 13 fietsen 20

opgave 9VOGELGEDRAG

Bij een bepaalde meeuwensoort zijn de eieren en de jongen lichtbruin gespikkeld, zodat ze niet opvallen in de omgeving. De binnenkant van de eierschalen is wit. Na het uitkomen van de eieren verwijderen de ouders de…

Bij een bepaalde meeuwensoort zijn de eieren en de jongen lichtbruin gespikkeld, zodat ze niet opvallen in de omgeving. De binnenkant van de eierschalen is wit. Na het uitkomen van de eieren verwijderen de ouders de resten van de eierschalen uit het nest. Er is een onderzoek gedaan naar de sleutelprikkel voor dit gedrag. Onderzoekers hebben verschillende voorwerpen in nesten van deze meeuwen gelegd (zie de tabel). Vervolgens hebben ze geteld hoe vaak de meeuwen zo’n voorwerp uit het nest verwijderden. De resultaten zijn weergegeven in het diagram. nummer voorwerp 1 wit namaak ei 2 groen namaak ei 3 echt meeuwenei aantal keren dat voorwerp wordt verwijderd 1 2 3 voorwerpnummer

301p
Welke kleur is volgens de resultaten de sleutelprikkel voor de meeuwen om een
voorwerp uit het nest te verwijderen?
311p
Een onderzoeker vermoedt, dat lege eierschalen bij
het nest roofdieren aantrekken die de eieren
opeten. Hij doet het volgende experiment.
Op 450 plaatsen in de duinen wordt een
meeuwenei neergelegd. Op verschillende
afstanden van zo’n ei wordt een halve eierschaal
gelegd. Daarna wordt bijgehouden hoeveel van de
eieren door roofdieren worden gevonden en
opgegeten. De resultaten staan weergegeven in de
tabel.
figuur bij de opgave
Groep Afstand tussen ei en eierschaal (cm) Aantal opgegeten eieren Aantal niet opgegeten eieren Totaal aantal eieren 1 15 65 85 150 2 100 50 100 150 3 200 30 120 150
Hoeveel procent van de eieren uit groep 1 is opgegeten?
322puitwerkbijlage
Op de uitwerkbijlage staat een onvolledig staafdiagram.
Maak met behulp van de gegevens uit de tabel dit staafdiagram af.
331p
Schrijf een conclusie op uit de resultaten van dit experiment.

opgave 10WINTERRUST

De Grizzlybeer heeft in de zomer een lichaamstemperatuur van ongeveer 37 oC.
In de winter liggen de dieren meestal in hun holen te slapen.
Hun lichaamstemperatuur daalt dan tot ongeveer 31 oC.
Af en toe verlaten ze hun hol om voedsel te zoeken.
341p
Vóór de winter slaat de Grizzlybeer een vetvoorraad op in zijn lichaam.
Waar wordt in het lichaam veel vet opgeslagen?
A in de opperhuid
B in de lederhuid
C in het onderhuids bindweefsel
351p
Het opgeslagen vet dient onder andere als reservevoedsel.
Noem nog een andere functie van de vetvoorraad.

opgave 11ORGAANSTELSELS

In de afbeelding hieronder zijn delen van verschillende orgaanstelsels weergeven.
Een aantal organen is met cijfers aangegeven.
figuur bij de opgave
362p
Geef de cijfers en de bijbehorende namen van twee organen uit de afbeelding die
behoren tot het verteringsstelsel.
372puitwerkbijlage
Op de uitwerkbijlage staat een tabel.
Geef in de tabel op de uitwerkbijlage aan met welk cijfer het hart en een armspier
worden aangegeven. Vul ook de namen van de orgaanstelsels in waartoe deze
organen behoren.

opgave 12BITTERE SPRUITJES

381p
Veel mensen vinden spruitjes niet lekker, omdat ze bitter smaken.
Bitter is één van de vier smaken die mensen met hun tong kunnen proeven.
Bij het proeven van deze smaken spelen vier soorten smaakzintuigcellen een rol.
In de afbeelding is de ligging van deze zintuigcellen in de tong weergegeven.
legenda: 1 = bitter 2 = zuur 3 = zout 4 = zoet
Als je voedsel in je mond stopt, proef je zoet eerder dan bitter. Bitter proef je vooral bij het
slikken.
Leg uit waardoor je bitter vooral proeft bij het slikken.

opgave 13BEROEPSZIEKTEN

Lees eerst de bijlage met informatie 1 tot en met 4 en beantwoord dan vraag 39 tot en
met 50. Bij het beantwoorden van die vragen kun je de informatie gebruiken.
391puitwerkbijlage
Naar aanleiding van het diagram in informatie 1 worden twee uitspraken gedaan.
Deze twee uitspraken staan op de uitwerkbijlage.
Geef bij elke uitspraak met een kruisje aan of deze juist of onjuist is.
402p
In de tabel in informatie 1 staat het aantal meldingen van beroepsziekten in enkele
bedrijfstakken in het jaar 2000.
Hoeveel procent van deze meldingen waren meldingen van beroepsziekten in het
onderwijs? Leg je antwoord uit met een berekening.
412p
In informatie 2 worden enkele beroepsziekten van de longen genoemd.
Welke van deze beroepsziekten is besmettelijk? Leg je antwoord uit.
421p
In de afbeelding is schematisch onder andere het ademhalingsstelsel weergegeven.
figuur bij de opgave
Welke letter geeft een bronchiole aan?
A letter P
B letter Q
C letter R
431p
Men heeft ontdekt dat door bijen los te laten in kassen, de arbeidsomstandigheden in de
paprikateelt verbeterd kunnen worden. Na het loslaten van bijen (zie de afbeelding) neemt
het aantal allergische reacties bij werknemers met een paprikalong af.
figuur bij de opgave
Leg uit waardoor het aantal allergische reacties bij werknemers met een paprikalong
kleiner wordt, als er bijen in de kassen rondvliegen.
442puitwerkbijlage
Als bij een patiënt met een paprikalong een allergische reactie optreedt, vernauwen de
bronchiolen zich.
Wat gebeurt er met de bronchiolen wanneer ze nauwer worden? Gebruik hiervoor
informatie 2. Vul je antwoorden in op de uitwerkbijlage.
451p
In de afbeelding is een cel weergegeven.
figuur bij de opgave
^v^e^r^g^rK^oa^t^in^n^gd^4e^0z^0e^x cel afkomstig zijn van de ziekteverwekker die tuberculose veroorzaakt?
Leg uit waaraan je dat kunt zien in de afbeelding.
461p
Eén van de beroepsziekten die in de informatie wordt genoemd is hepatitis B.
Welke ziekte wordt op dezelfde wijze overgedragen als hepatitis B?
A AIDS
B leukemie
C tuberculose
471p
Werknemers in de gezondheidszorg worden ingeënt tegen hepatitis B.
Welke reactie treedt op in het lichaam als gevolg van zo'n inenting?
A Rode bloedcellen gaan antigenen produceren.
B Rode bloedcellen gaan antistoffen produceren.
C Witte bloedcellen gaan antigenen produceren.
D Witte bloedcellen gaan antistoffen produceren.
481p
Sinds 1976 zijn artsen verplicht alle gevallen van hepatitis B te melden. De resultaten van
de meldingen tot het jaar 2000 staan weergegeven in het diagram.
10 aantal meldingen per 100.000 inwoners 8 6 4 2
1976 1978 1980 1982 1984 1986 1988 1990 1992 1994 1996 1998 2000
jaartal
In het diagram is te zien dat het aantal gevallen van hepatitis B sinds 1981 sterk is
afgenomen. Uit de informatie kan afgeleid worden wat een oorzaak is voor deze afname.
Noem deze oorzaak.
491p
In informatie 4 staat hoe iemand de ziekte van
Weil kan oplopen.
Een rattenvanger raakt besmet met zo’n
leptospirose. De bacterie komt met het bloed
ook in de lever terecht.
De afbeelding hiernaast stelt schematisch de
bloedsomloop voor.
Komt de bacterie op weg naar de lever door
een holle ader? En komt de bacterie dan door
een longslagader?
A alleen door een holle ader
B alleen door een longslagader
C zowel door een holle ader als door een
longslagader
figuur bij de opgave
501p
Martin heeft in de vakantie op een boerderij gewerkt. Hij voelt zich al weken niet lekker.
De huisarts laat onderzoeken of zich in zijn bloed leptospirosen bevinden. In het
laboratorium worden twee druppels bloed op een glaasje gelegd: druppel P en druppel Q.
Aan beide bloeddruppels wordt wat vloeistof toegevoegd: aan druppel P vloeistof met
antistoffen tegen melkerskoorts en aan druppel Q vloeistof met antistoffen tegen
modderkoorts (zie de afbeelding).
figuur bij de opgave
Naar aanleiding van de uitslag van dit bloedonderzoek wordt vastgesteld dat Martin
besmet is met melkerskoorts.
In welke druppel hebben de antistoffen een reactie veroorzaakt?
A alleen in druppel P
B alleen in druppel Q
C zowel in druppel P als in druppel Q
ga naar de volgende pagina einde