bronnen

Eindexamen geschiedenis en staatsinrichting vmbo gl/tl 2004, tijdvak 1

bij dit examen

Meerkeuzevragen
Schrijf alleen de hoofdletter van het goede antwoord op.

naslagSOCIALE ZEKERHEID EN VERZORGINGSSTAAT IN NEDERLAND

+

opgave 2ONTWIKKELING VAN DE GEZONDHEIDSZORG IN NEDERLAND

11p
Een ‘verzorgingsstaat’ is een staat waarin
A alle arme mensen steun kunnen krijgen van liefdadigheidsorganisaties.
B alleen ouderen, werklozen en jongeren steun kunnen vragen.
C iedere burger in welvaart leeft zonder vrees voor armoede.
D niemand gebrek heeft aan de eerste levensbehoeften.
Gebruik bron 1.
22p
Aan de ene kant is de houding van de fabrikant kenmerkend voor de meeste fabrikanten
in de 19e eeuw. Aan de andere kant is deze houding niet kenmerkend voor de meeste
fabrikanten in de 19e eeuw.
Leg dit uit.
Doe het zo:
Aan de ene kant kenmerkend, want …
Aan de andere kant niet kenmerkend, want …
Gebruik bron 2.
31p
Voor welke groep werknemers heeft de fabrikant een voorkeur? Geef ook een reden
waarom hij die groep kiest.
41p
Veel kinderen uit arbeidersgezinnen gingen niet naar school maar werkten in fabrieken.
Waarom lieten de ouders de kinderen niet naar school gaan?
51p
Een onderzoeksvraag: ‘Waarom veranderde het leven van veel Nederlanders door de
industrialisatie in de tweede helft van de 19e eeuw?’
Is dit een verklarende of een waarderende vraag? Geef ook een antwoord op deze
onderzoeksvraag.
61p
Een andere onderzoeksvraag: ‘Had de overheid zich in de 19e eeuw meer moeten
bemoeien met het armoedeprobleem?’
Is dit een beschrijvende of een waarderende vraag? Geef ook een uitleg bij je
antwoord op deze onderzoeksvraag.
72p
Pas na 1850 werden na veel discussie in de meeste steden riolering en waterleiding
aangelegd.
Noem één argument dat toen door tegenstanders van de aanleg gebruikt werd en
één argument door voorstanders.
Doe het zo:
argument tegenstanders: …
argument voorstanders: …
82p
Een invulopdracht over volksgezondheid in de 19e eeuw:
Arme mensen hadden geen eigen toilet, maar gebruikten samen met de andere bewoners
van een hofje of steeg een ‘schijthuis’: een houten huisje met een gat in de grond.
Ontlasting en urine sijpelden ongehinderd door naar …(a)…. Omdat hun huizen meestal
niet aangesloten waren op …(b)… werd het benodigde was- en drinkwater met de hand
opgepompt. Tot aan het einde van de 19e eeuw dacht men dat stank de oorzaak was van
veel ziekten in arme buurten. Pas nadat geleerden als Louis Pasteur en Robert Koch de
invloed van …(c)… aantoonden, kreeg men een idee hoe ziektes als pokken en …(d)…
zich verspreidden.
Maak de bovenstaande tekst af met behulp van de volgende woorden. Let op! Er
blijven vier woorden over!
• bacteriën
• cholera
• de riolering
• de waterleiding
• het elektriciteitsnetwerk
• het grondwater
• kanker
• röntgenstraling
Doe het zo:
a: …
(enz. b t/m d)
Gebruik bron 3, 4, 5 en 6.
92p
Welke twee bronnen zijn kenmerkend voor de leefomstandigheden van arme mensen
tussen 1850 en 1900? Leg per bron uit waarom.
Doe het zo:
Bron … (vul nummer in) is kenmerkend, omdat …
Bron … (vul nummer in) is kenmerkend, omdat …
101p
Laila en Tom maken een werkstuk over de sociale kwestie in Nederland. Ze verschillen
van mening over de rol van de overheid. Tom zegt dat de overheid direct na 1870 iets
deed om de sociale problemen in die tijd te verminderen. Laila zegt dat de overheid pas
na 1900 actief ging ingrijpen.
Noem een argument waarmee Laila haar standpunt kan verduidelijken.
Gebruik bron 7, 8, 9 en 10.
111p
Welke twee bronnen passen bij de periode rond 1900?
Gebruik nogmaals bron 7, 8, 9 en 10.
121p
Welke bron laat een verbetering zien van de volksgezondheid rond 1900? Leg je
antwoord uit met behulp van de bron.
131p
Noem één onderdeel van het sociale beleid van de regering in de jaren dertig
waarover veel mensen ontevreden waren.
141p
In 1933 waren er 280.000 werklozen. Van hen kregen slechts 135.000 mensen steun.
Waarom gaf de overheid maar ongeveer de helft van het aantal werklozen steun?
A omdat de andere helft van de werklozen fraudeerde
B omdat er strenge voorwaarden golden om steun te krijgen
C omdat veel mensen toch weer snel betaald werk konden vinden
Gebruik bron 11.
151p
De tekst geeft vier redenen die de overheid kon gebruiken voor het intrekken van steun.
Drie van deze redenen gebruikt de overheid nog steeds.
Welke reden voor het intrekken van een uitkering geldt tegenwoordig niet meer?
Schrijf alleen de juiste letter op.
Gebruik bron 12.
161p
Drie stromingen:
a liberalen
b protestanten
c socialisten
Vier perioden:
1 jaren twintig
2 jaren dertig
3 jaren veertig
4 jaren vijftig
Welke stroming bedacht dit ‘Plan’ en wanneer? Combineer een letter en een cijfer.
Doe het zo:
stroming … (vul letter in) en periode … (vul cijfer in)
Gebruik bron 13.
171p
Dit rapport uit 1935 maakt duidelijk dat de situatie van werklozen alleen maar slechter
werd. De regering wist dat. Toch wijzigde de regering haar beleid niet.
Waarom wijzigde de regering haar beleid niet? Geef één reden.
181p
Enkele kenmerken van de wederopbouw van Nederland na 1945:
a de lonen stijgen nauwelijks
b de productiekosten stijgen nauwelijks
c de verkoopcijfers stijgen
d de werkgelegenheid groeit
Welke volgorde is kenmerkend voor de economische groei van Nederland in de jaren
vijftig? Schrijf alleen de letters op. De eerste letter is al ingevuld.
Doe het zo:
eerst a, dan..., vervolgens... en ten slotte...
191p
Het aantal arbeidsongeschikten groeide in de jaren tachtig en negentig.
Werd deze groei toen als een groot maatschappelijk probleem ervaren of niet? Leg je
antwoord uit.
Doe het zo:
Het werd wel/niet als een groot maatschappelijk probleem ervaren, want …
201p
Na de AWBZ (Algemene Wet Bijzondere Ziektekosten) uit 1968 veranderde er nog veel in
de sociale wetgeving.
Op welke manier veranderde de sociale wetgeving in de jaren tachtig?
A De regering schafte de meeste sociale wetten af.
B De sociale wetgeving werd strenger toegepast.
C Er kwamen steeds meer sociale wetten bij.
D Er werd steeds minder geld uitgegeven aan uitkeringen.
Gebruik bron 14 en 15.
211p
In bron 14 is een ontwikkeling te zien. Bron 15 geeft een mogelijke verklaring daarvoor.
Welke combinatie is juist voor de periode 1983-1990?
A Het aantal mensen met een uitkering neemt toe, want de gezondheidstoestand van de
Nederlanders verslechtert.
B Het aantal mensen met een uitkering neemt toe, want er komen meer werklozen bij.
C Het aantal werklozen neemt af, want de economische groei zorgt voor veel extra
banen.
D Het aantal werklozen neemt af, want veel mensen worden niet ontslagen, maar
arbeidsongeschikt verklaard.
Gebruik bron 16.
221p
Deze teksten staan sinds 2002 op alle pakjes sigaretten in Nederland. De overheid heeft
de sigarettenfabrikanten hiertoe wettelijk verplicht. Veel mensen storen zich er aan en
kopen een hoesje zodat ze de teksten niet hoeven te zien.
Noem één argument waarom het de taak van de overheid is om zich bezig te houden
met dit soort wettelijke maatregelen.
231p
Gebruik nogmaals bron 16.
Noem één argument waarom het geen taak van de overheid is om zich bezig te
houden met dit soort wettelijke maatregelen.
DE KOUDE OORLOG
+
NEDERLAND EN DE VERENIGDE STATEN NA DE TWEEDE WERELDOORLOG
242p
Hieronder staan vijf voorstellen voor afspraken over Duitsland na de Tweede
Wereldoorlog:
1 Duitsland moet gedemilitariseerd worden.
2 Duitsland moet gedenazificeerd worden.
3 Duitsland moet lid van de NAVO worden.
4 Duitsland moet verdeeld worden in twee staten.
5 Duitsland moet zijn koloniën afstaan.
Welke twee afspraken zijn werkelijk gemaakt tijdens de conferentie van Jalta? Schrijf
alleen de nummers op.
Gebruik bron 17.
251p
Na de Tweede Wereldoorlog besloten de Verenigde Staten ook Duitsland economisch te
steunen.
Leg aan de hand van een beeldelement uit waarom de Verenigde Staten dit besluit
genomen hebben.
Doe het zo:
beeldelement: …
uitleg: …
Gebruik bron 18 en 19.
262p
De inwoners van West-Berlijn dachten in 1948 anders over de Verenigde Staten dan
tijdens de Tweede Wereldoorlog.
Welke verandering in de mening van veel inwoners van West-Berlijn wordt bedoeld?
Geef hiervoor een verklaring met behulp van de bronnen.
Doe het zo:
Tijdens de Tweede Wereldoorlog hadden veel inwoners een … (vul in: positieve /
negatieve) mening, omdat … (geef een verklaring).
In 1948 hadden veel inwoners een … (vul in: positieve / negatieve) mening, omdat …
(geef een verklaring).
271p
Waarom zagen de Verenigde Staten in 1947 de Sovjetunie niet meer als bondgenoot,
maar als tegenstander? Omdat de Sovjetunie
A bestuurd werd door Stalin.
B de Berlijnse Muur had gebouwd.
C enkele nazi’s bescherming bood.
D in Oost-Europa de baas wilde blijven.
Gebruik bron 20.
282p
Na de Tweede Wereldoorlog bestonden er verschillende meningen over de economische
hulp van de Verenigde Staten aan West-Europa.
Geeft de tekenaar de mening van de Verenigde Staten of de Sovjetunie weer? Leg je
antwoord uit met behulp van de bron.
Doe het zo:
mening van de … (vul in: Verenigde Staten / Sovjetunie), omdat … (geef uitleg met
behulp van de bron)
Gebruik bron 21.
291p
Op welke kaart is de grens van het Oostblok in 1955 juist weergegeven?
A kaart 1
B kaart 2
C kaart 3
Gebruik bron 22.
301p
Stond deze tekst in een West-Duits of in een Oost-Duits schoolboekje? Verklaar je
antwoord.
Gebruik bron 23 en 24.
311p
Welke plattegrond is van een straat uit Oost-Berlijn: bron 23 of bron 24? Leg je
antwoord uit.
321p
Welke groepering in Nederland volgde in de jaren vijftig trouw de Verenigde Staten maar
was in de jaren zeventig veel kritischer geworden?
A de communisten
B de liberalen
C de rooms-katholieken
D de sociaal-democraten
331p
In de jaren vijftig konden de Verenigde Staten weinig fout doen in de ogen van de meeste
Nederlanders.
Geef één niet-economische reden waarom de meeste Nederlanders in de jaren vijftig
zo positief waren over de Verenigde Staten.
341p
Geef één reden waarom er in de jaren zestig en zeventig meer kritiek kwam op de
Verenigde Staten.
Gebruik bron 25.
352p
In de tekst is te lezen dat bepaalde Nederlanders steeds meer anti-Amerikaans gingen
denken in de tweede helft van de jaren zestig.
Welke politieke en welke economische reden is daarvoor uit de tekst af te leiden?
Doe het zo:
een politieke reden: …
een economische reden: …
363p
Sinds de Tweede Wereldoorlog staat Nederland onder invloed van de Verenigde Staten.
Hieronder staan enkele onderwerpen waarbij die invloed blijkt:
1 de NAVO
2 de Amerikaanse nieuwszenders zoals CNN
3 de Amerikaanse aandelenbeurs op Wall Street
Vind jij dat er meer voordelen of meer nadelen verbonden zijn aan de invloed van de
Verenigde Staten op Nederland? Verklaar per onderwerp je keuze.
Doe het zo:
onderwerp 1: voordeel/nadeel, omdat …
onderwerp 2: voordeel/nadeel, omdat …
onderwerp 3: voordeel/nadeel, omdat …
371p
Hieronder staan drie gebeurtenissen:
1 De relatie tussen West- en Oost-Duitsland verandert door de ‘Ostpolitik’.
2 Door de Blokkade van Berlijn wordt de stad moeilijk bereikbaar.
3 West- en Oost-Duitsland worden weer één land.
De Koude Oorlog zou je in drie fasen kunnen indelen: het begin, het midden en het einde.
Welke gebeurtenis hoort bij welke fase? Let op! Elke fase mag maar één keer
genoemd worden.
Doe het zo:
gebeurtenis 1: … (vul in: het begin, midden of einde van de Koude Oorlog)
(enz. tot en met gebeurtenis 3)
Gebruik bron 26.
381p
Deze tabel stond in 1984 in een boekje van het Nederlandse Ministerie van Buitenlandse
Zaken dat op grote schaal verspreid werd. De tabel vergelijkt de militaire sterkte van de
NAVO met die van het Warschaupact.
Om welke politieke reden hield het Ministerie van Buitenlandse Zaken deze cijfers
niet geheim?
Let op: de laatste vragen van dit examen staan op de volgende pagina.
Gebruik bron 27.
391p
In 1985 kwam Gorbatsjov aan de macht in de Sovjetunie. Hij wilde veel veranderen. Hij
verwachtte veel van zijn nieuwe politiek van glasnost (= openheid) en perestrojka (=
hervorming).
Wat wil de tekenaar duidelijk maken over het economische beleid van Gorbatsjov?
A Het is een goed beleid, want er is meer openheid in de Sovjetunie.
B Het is een goed beleid, want er is welvaart in de Sovjetunie.
C Het is geen goed beleid, want er is geen welvaart in de Sovjetunie.
D Het is geen goed beleid, want er is minder openheid in de Sovjetunie.
402p
Wat wilde Gorbatsjov met openheid en hervorming bereiken?
Doe het zo:
Met openheid wilde hij bereiken dat …
Met hervorming wilde hij bereiken dat …
411p
In 1988 kondigde Gorbatsjov in een toespraak voor de Verenigde Naties aan, dat het
Sovjetleger ingekrompen zou worden.
Welke economische reden had Gorbatsjov voor deze maatregel?
421p
Duitsland bleef na de eenwording lid van de Europese Unie. Toch maakten sommige
West-Europese landen zich zorgen over de rol van Duitsland in de Europese Unie.
Waarover maakten ze zich zorgen?
431p
Geef één voorbeeld waaruit blijkt dat er achteraf gezien geen reden was om bezorgd
te zijn over de positie van Duitsland in de Europese Unie in de periode tussen 1990 en
2000.
ga naar de volgende pagina einde