bronnen

Eindexamen geschiedenis en staatsinrichting vmbo gl/tl 2004, tijdvak 2

bij dit examen

Meerkeuzevragen
Schrijf alleen de hoofdletter van het goede antwoord op.

naslagSOCIALE ZEKERHEID EN VERZORGINGSSTAAT IN NEDERLAND

+

opgave 2ONTWIKKELING VAN DE GEZONDHEIDSZORG IN NEDERLAND

11p
Van wie kregen arme mensen na 1854 ondersteuning?
A van de gemeentelijke overheid en de landelijke overheid
B van de landelijke overheid en liefdadigheidsinstellingen
C van liefdadigheidsinstellingen en de gemeentelijke overheid
22p
Vanaf 1870 kwamen er in Nederland steeds meer fabrieken. In deze fabrieken gingen
veel kinderen werken.
Geef één argument van een voorstander en één argument van een tegenstander
van kinderarbeid in fabrieken.
Doe het zo:
voorstander: … (geef één argument)
tegenstander: … (geef één argument)
Gebruik bron 1, 2, 3 en 4.
32p
In bron 1 is te zien dat in 1890 het sterftecijfer onder kinderen jonger dan 1 jaar hoog
was. De teksten van bron 2, 3 en 4 geven een mogelijke oorzaak voor dit hoge
sterftecijfer.
Geef van twee bronnen aan om welke oorzaak het gaat.
Doe het zo:
bron..., oorzaak:...
bron..., oorzaak:...
Gebruik nogmaals bron 1, 2, 3 en 4.
42p
In bron 1 is te zien dat na 1890 het sterftecijfer onder kinderen jonger dan 1 jaar daalt.
Welke twee teksten geven een mogelijke oorzaak voor de daling van het sterftecijfer?
Geef per bron aan om welke oorzaak het gaat.
Doe het zo:
bron..., oorzaak:...
bron..., oorzaak:...
Gebruik nogmaals bron 1, 2, 3 en 4.
51p
Welke veranderende rol van de overheid ten aanzien van de volksgezondheid is uit de
bronnen af te leiden?
Doe het zo:
De rol van de overheid was eerst … en later …
Gebruik bron 2.
61p
Waarom veranderden de liberalen hun beleid ten aanzien van de Amsterdamse
watervoorziening?
A Ze vonden dat de overheid medeverantwoordelijk was voor schoon drinkwater.
B Ze vonden dat de overheid niet verantwoordelijk was voor schoon drinkwater.
C Ze vonden dat particuliere waterleidingbedrijven als enige verantwoordelijk waren
voor schoon drinkwater.
D Ze vonden dat particuliere waterleidingbedrijven geen verantwoordelijkheid hadden
voor schoon drinkwater.
Gebruik bron 5.
72p
Op de tekening is op de voorgrond een fabrieksdirecteur te zien met op de achtergrond
een aantal arbeiders. De tekenaar komt op voor de arbeiders.
Leg met behulp van twee beeldelementen uit hoe te zien is dat de tekenaar opkomt
voor de arbeiders.
Gebruik bron 6, 7 en 8.
81p
De drie bronnen hebben te maken met uitbreiding van het kiesrecht.
In welke bron is te zien dat kiesrecht voor de arbeiders een middel in de strijd is om
meer macht te krijgen? Verklaar je antwoord met behulp van de bron.
Doe het zo:
in bron … (schrijf een nummer op), omdat... (geef een verklaring)
Gebruik bron 9 en 10.
91p
In beide bronnen is een politieke opvatting rond 1900 te herkennen.
In welke bron is een liberale opvatting te herkennen? Verklaar je antwoord met
behulp van de bron.
Doe het zo:
liberale opvatting: … (bron 9 / 10), want …
Gebruik nogmaals bron 9 en 10.
101p
In welke bron is een sociaal-democratische opvatting te herkennen? Verklaar je
antwoord met behulp van de bron.
Doe het zo:
sociaal-democratische opvatting: … (bron 9 / 10), want …
Gebruik bron 11.
111p
Het Nationaal Crisis Comité was in de jaren dertig opgericht om slachtoffers van de
economische crisis te helpen.
Waarom vond men het nodig zo’n comité op te richten?
A omdat de overheid alleen de rijke mensen hielp die werkloos geworden waren tijdens
de crisis
B omdat de overheid de mensen van het crisiscomité te weinig loon betaalde
C omdat de overheid teveel belasting vroeg van de werkloze bevolking
D omdat de overheid weinig steun gaf aan de slachtoffers van de economische crisis
121p
Welk besluit nam de overheid om de ergste armoede in de jaren dertig te bestrijden?
A De overheid gaf subsidies aan het bedrijfsleven en kleine ondernemingen.
B De overheid gaf veel werklozen een kleine uitkering en zette
werkverschaffingskampen op.
C De overheid ging regelmatig met werkgevers en werknemers overleggen om de
economische crisis te bestrijden.
D De overheid verhoogde de lonen en uitkeringen tijdens de economische crisis.
Gebruik bron 12.
131p
De bron gaat over de aanpak van de economische crisis in Nederland. De tekenaar heeft
kritiek op de politiek van de regering Colijn.
Welke kritiek heeft de tekenaar?
Gebruik bron 13.
142p
Een invulopdracht over het Jordaanoproer:
1 In Amsterdam werd in 1934 de steun verlaagd, omdat … (de werkgelegenheid / het
aantal werklozen) … toenam.
2 Het Jordaanoproer was een … (oorzaak / gevolg) … van de aanpassingspolitiek van
de regering.
3 Dit oproer was … (wel / niet) … kenmerkend voor de houding van de Nederlandse
bevolking tegenover de aanpassingspolitiek van de regering.
Kies telkens uit de twee mogelijkheden.
Doe het zo:
1 … (kies uit: de werkgelegenheid / het aantal werklozen)
(enz. voor 2 en 3)
Gebruik bron 14 en 15.
152p
Leg per bron uit of die wel of niet kenmerkend is voor de crisisjaren in Nederland.
Verklaar je antwoord.
Doe het zo:
Bron 14 is … (wel / niet) kenmerkend, want...
Bron 15 is … (wel / niet) kenmerkend, want...
161p
Welke uitspraak over de tijd van de wederopbouw is juist? Het harmoniemodel was voor
de economische ontwikkeling
A gunstig, omdat het voor arbeidsonrust zorgde.
B gunstig, omdat het voor arbeidsrust zorgde.
C ongunstig, omdat het voor arbeidsonrust zorgde.
D ongunstig, omdat het voor arbeidsrust zorgde.
Gebruik bron 16.
171p
Stel, je onderzoekt de geschiedenis van de sociale wetgeving in Nederland. Je hebt deze
bron gevonden en je trekt daaruit de conclusie: ‘Vóór 1947 was er nog geen sociale
wetgeving’.
Is deze conclusie juist of niet juist? Verklaar je antwoord.
Doe het zo:
De conclusie is … (juist / niet juist), want … (geef een verklaring).
181p
Begin jaren tachtig werd er voor het eerst melding gemaakt van de dodelijke ziekte aids.
De ziekte wordt onder andere overgebracht door seksuele contacten en heeft inmiddels
tot vele dodelijke slachtoffers geleid.
Wat vind jij: moet de overheid zich wel of niet bezig houden met de aids-
problematiek? Geef jouw mening met één argument.
Doe het zo:
Ik vind dat de overheid zich hiermee... (wel / niet) moet bezig houden, want … (geef één
argument).
Gebruik bron 17.
192p
De ontwikkeling van steeds minder werkenden per uitkeringsgerechtigde heeft voor
werkenden én uitkeringsgerechtigden nadelige gevolgen.
Geef voor beide groepen een mogelijk nadelig gevolg.
Doe het zo:
mogelijk nadelig gevolg voor werkenden: …
mogelijk nadelig gevolg voor uitkeringsgerechtigden: …
201p
De gezondheidszorg is erg duur geworden. Daarom wil de overheid iets veranderen aan
het systeem van ziektekostenverzekeringen. Alleen de meest noodzakelijke
voorzieningen worden opgenomen in een standaard ziektekostenverzekering. Voor
aanvullende voorzieningen moet een hogere eigen bijdrage betaald worden.
Vind jij dat de overheid verder moet gaan met de bovenstaande aanpassingen óf dat
de overheid moet zorgen voor één volledige ziektekostenverzekering voor iedereen?
Schrijf één argument op bij jouw standpunt.
Doe het zo:
Ik ben er vóór dat de overheid verder gaat met deze aanpassingen, omdat … (geef één
argument).
of
Ik ben er vóór dat de overheid zorgt voor één volledige ziektekostenverzekering voor
iedereen, omdat … (geef één argument).
DE KOUDE OORLOG
+
NEDERLAND EN DE VERENIGDE STATEN NA DE TWEEDE WERELDOORLOG
Gebruik bron 18.
212p
Hieronder staan enkele beweringen:
1 De atoombom speelde een belangrijke rol in de nieuwe machtsverhouding na de
Tweede Wereldoorlog.
2 Deze atoombom werd uitgevonden in Groot-Brittannië, want de bom heeft de naam
van de minister-president.
3 Een dergelijke bom vernielde alle gebouwen, maar was niet gevaarlijk voor mensen.
4 Het gooien van deze bom op de Sovjetunie betekende het begin van de Koude
Oorlog.
5 In 1945 waren alleen de Verenigde Staten er in geslaagd een atoombom te maken.
Welke twee beweringen zijn juist?
Doe het zo:
Bewering … (vul een nummer in) en bewering … (vul een nummer in) zijn juist.
221p
De Verenigde Staten gaven na de Tweede Wereldoorlog met het Marshallplan financiële
steun aan het verwoeste West-Europa. Dat deden ze niet alleen uit liefdadigheid en
medelijden, maar óók uit eigenbelang.
Geef één politieke reden waarom de Verenigde Staten Marshallhulp gaven.
231p
Geef één reden waarom het geven van Marshallhulp gunstig was voor de economie
van de Verenigde Staten.
Gebruik bron 19.
242p
Bedenk twee onderschriften bij deze foto: één onderschrift dat kenmerkend is voor
een Oost-Duitse krant in 1963 en één onderschrift dat kenmerkend is voor een West-
Duitse krant uit hetzelfde jaar.
Doe het zo:
Oost-Duits onderschrift: … (schrijf een onderschrift op)
West-Duits onderschrift: … (schrijf een onderschrift op)
Gebruik bron 20, 21 en 22.
252p
Leg per bron uit wat volgens de communisten kenmerkend is voor de Verenigde
Staten.
Doe het zo:
bron 20:... (geef uitleg)
(enz. tot en met bron 22)
261p
In 1962 ontdekten de Verenigde Staten dat Cuba zich bewapende met raketten uit de
Sovjetunie.
Waarom was de Sovjetunie bereid om Cuba te helpen?
Gebruik bron 23.
271p
Was de verontwaardiging in de Verenigde Staten over de plaatsing van de raketten op
Cuba volgens de tekenaar wel of niet terecht?
A niet terecht, want de Verenigde Staten bedreigden de Sovjetunie veel meer
B niet terecht, want de Verenigde Staten werden niet bedreigd
C wel terecht, want de Verenigde Staten vormden geen bedreiging voor de Sovjetunie
D wel terecht, want de Verenigde Staten werden bedreigd
Gebruik bron 24.
282p
De tekenaar maakt gebruik van beeldelementen om zijn mening over de verhouding
tussen Nederland en de Verenigde Staten na de Tweede Wereldoorlog te verduidelijken.
Leg uit met behulp van twee beeldelementen hoe de tekenaar de relatie tussen
Nederland en de Verenigde Staten ziet.
292p
Na de Tweede Wereldoorlog is er sprake van een geleidelijke ‘Amerikanisering’ van de
Nederlandse samenleving.
Geef twee verschillende voorbeelden van ‘Amerikanisering’ van de Nederlandse
samenleving.
301p
Welke Nederlandse groepering was in de jaren vijftig sterk anti-Amerikaans?
A de communisten
B de katholieken
C de liberalen
D de protestanten
E de sociaal-democraten
Gebruik bron 25 en 26.
311p
De opvatting van vele Nederlanders over de buitenlandse politiek van de Verenigde
Staten veranderde tussen het begin van de jaren vijftig en het eind van de jaren zestig.
Leg uit welke verandering in opvatting heeft plaatsgevonden.
Doe het zo:
In de jaren vijftig: … (geef uitleg)
terwijl aan het eind van de jaren zestig: … (geef uitleg)
Gebruik bron 27.
321p
Geef één reden waarom de tekstschrijver zoveel kritiek had op de president van de
Verenigde Staten.
Gebruik nogmaals bron 27.
331p
Waarom vonden veel oudere Nederlanders de kritiek op de Verenigde Staten
onbegrijpelijk? Omdat het niet fatsoenlijk was om kritiek te geven
A op een ander kapitalistisch land.
B op een groot land als de Verenigde Staten.
C op het land van de bevrijders.
D zonder andere landen om advies te vragen.
341p
In de jaren tachtig waren er verschillende redenen om eraan te twijfelen of de Sovjetunie
nog wel een wereldmacht was.
Welke reden is juist?
A De blokkade van Berlijn; de Sovjetunie kon niet op tegen de Verenigde Staten.
B De Duitse eenwording; de Sovjetunie bemoeide zich hier niet mee.
C De oorlog in Afghanistan; de Sovjetunie kon deze oorlog niet winnen.
D Perestrojka en glasnost; de Sovjetunie werd hierdoor lid van de Europese Unie.
Gebruik bron 28.
351p
Wat wil de tekenaar duidelijk maken over de economische situatie van de Sovjetunie in de
jaren tachtig?
A Het gaat goed met de economie, omdat er veel geld aan bewapening wordt verdiend.
B Het gaat goed met de economie, want er zijn veel wapens aan boord.
C Het gaat slecht met de economie, maar door de bewapening zal het snel weer beter
gaan.
D Het gaat slecht met de economie, omdat er veel geld aan bewapening wordt
uitgegeven.
Gebruik bron 29, 30, 31 en 32.
362p
Enkele bijschriften:
1 een bijdrage leveren aan de Duitse eenwording
2 Er moet een einde komen aan het militair ingrijpen door de Verenigde Staten.
3 Marshallhulp als oplossing voor de problemen
4 militaire steun aan landen die tegen de Verenigde Staten zijn
Welk bijschrift hoort bij welke bron?
Doe het zo:
Bijschrift 1 hoort bij bron... (vul een bronnummer in).
(enz. tot en met bijschrift 4)
Gebruik nogmaals bron 29, 30, 31 en 32.
371p
Zet de bronnen in de juiste tijdvolgorde: van vroeger naar later.
Doe het zo:
eerst bron … (vul een bronnummer in), dan …, vervolgens … en ten slotte …
382p
In 1990 kreeg Gorbatsjov de Nobelprijs voor de Vrede uitgereikt. In West-Europa vonden
de meeste mensen dat Gorbatsjov deze prijs wel verdiende. In de Sovjetunie vonden veel
mensen dat hij de prijs niet verdiende.
Welk argument hadden de mensen in West-Europa en welk argument hadden de
mensen in de Sovjetunie?
Doe het zo:
argument in West-Europa: … (schrijf een argument op)
argument in de Sovjetunie: … (schrijf een argument op)
Let op: de laatste vragen van dit examen staan op de volgende pagina.
391p
Heeft de Duitse eenwording een bijdrage geleverd aan de politieke stabiliteit in Europa in
de periode 1990-2000?
A Ja, want de voormalige Oostbloklanden werden geleidelijk opgenomen in de Europese
gemeenschap.
B Ja, want Duitsland ging als militair machtigste land in Europa voortaan leiding geven
aan de Europese eenheid.
C Nee, want door de Duitse eenwording nam de spanning met andere Europese landen,
zoals Frankrijk sterk toe.
D Nee, want Duitsland had vanwege de eenwording geen aandacht meer voor verdere
Europese integratie.
402p
Hieronder staan twee beweringen over de Europese Unie in de periode tussen 1990 en
2000:
1 Het einde van de Koude Oorlog was … (gunstig / ongunstig) … voor de
economische ontwikkeling van de Europese Unie.
2 Het einde van de Koude Oorlog was … (gunstig / ongunstig) … voor de politieke
ontwikkeling van de Europese Unie.
Geef bij elke bewering aan of het einde van de Koude Oorlog gunstig of ongunstig
was voor de ontwikkeling van de Europese Unie. Verklaar daarna je keuze.
Doe het zo:
bewering 1: gunstig / ongunstig (maak een keuze), omdat … (geef een verklaring)
bewering 2: gunstig / ongunstig (maak een keuze), omdat … (geef een verklaring)
ga naar de volgende pagina einde