Eindexamen nederlands vmbo gl/tl 2007, tijdvak 1

De schrijver leidt in alinea 1 het onderwerp van de tekst in.

Op welke manier doet hij dat?

A de aanleiding noemen voor het schrijven van de tekst

B deskundigen uit het stralingsonderzoek voorstellen

C een pakkend detail noemen uit de rest van de tekst

D voorbeelden geven bij het centrale probleem van de tekst

De tekst kan worden verdeeld in vijf delen:

1 deel 1: alinea 1

2 deel 2: alinea’s 2-4

3 deel 3: alinea’s 5-8

4 deel 4: alinea 9

5 deel 5: alinea 10

Welk kopje geeft het beste de inhoud weer van deel 2?

A Biologisch systeem

B Individuele verschillen

C Onzekerheid slaat toe

D Steeds meer straling

Welk kopje geeft het beste de inhoud weer van deel 3?

A Invloed van de commercie

B Persoonlijke keuzes

C Rechten van de KPN

D Rol van de overheid

“Wat de overheid voor die 2,7 miljard euro echter heeft verkocht, is het recht van

de burger op een stralingsvrije leefomgeving.” (alinea 7)

Citeer de zin uit alinea 5 waaruit het duidelijkste blijkt dat dit recht nooit

heeft bestaan.

“Er zijn tekenen die erop wijzen dat er gezondheidsrisico’s aanwezig zijn …”

(alinea 5)

Waarom drukt de schrijver zich zo voorzichtig uit?

A Burgers mogen zich hier niet over uitspreken.

B De overheid houdt informatie achter.

C Er komt binnenkort wetgeving over dit onderwerp.

D Er zijn nog geen harde onderzoeksresultaten.

Wat is het verband tussen alinea 5 en alinea 6?

A Alinea 5 en 6 vormen een opsomming.

B Alinea 6 bevestigt de inhoud van alinea 5.

C Alinea 6 geeft het gevolg van alinea 5.

D Alinea 6 noemt een voorbeeld bij wat er in alinea 5 wordt verteld.

“In de volksgezondheid geldt daarom thans het voorzorgprincipe: zolang je niet

weet of iets schadelijk is, doe je het niet of stel je heel strenge eisen.” (regels

91-94)

Uit welk(e) van de volgende zinnen of zinsdelen uit de alinea’s 4 en 5 blijkt het

duidelijkst dat de overheid zich niet houdt aan dit voorzorgprincipe?

A “de cocktail aan ‘elektrosmog’ waaraan de mens zichzelf in toenemende

mate blootstelt” (regels 33-35)

B “maar daarbij is een uitzondering gemaakt voor elektromagnetische straling”

(regels 47-49)

C “een stralingsvrije woonomgeving is dus niet afdwingbaar” (regels 51-53)

D “Maar alles wat van buiten komt, blijft uiteraard aanwezig.” (regels 57-58)

Wat verduidelijkt de schrijver met het verhaal over het staafje DDT in de

kinderwieg in alinea 7?

A de weigering van sommige mensen om van vroegere fouten iets te leren

B gebrek aan kennis bij fabrikanten

C het feit dat de overheid soms gevaarlijke situaties laat bestaan

D onwil om mee te werken bij de consumenten

In alinea 9 geeft de schrijver een opsomming van wat hij in bepaalde gevallen

zou doen.

Wat wil de schrijver met deze opsomming tot uitdrukking brengen?

A zijn afkeer van moderne uitvindingen

B zijn kennis van elektromagnetische straling

C zijn kritiek op het overheidsbeleid

D zijn mening over fabrikanten van DECT-babyfoons

Welke normen worden bedoeld in alinea 10?

A de dagelijkse hoeveelheden gesprekken op de mobiele telefoon

B de eisen waaraan telefoons moeten voldoen

C de gedragsregels tegenover de overheid

D regels voor de toegestane hoeveelheid straling

Wat is de hoofdgedachte van de tekst Straling: hele bevolking onvrijwillig

proefkonijn?

A De overheid heeft het recht van de burger op een stralingsvrije leefomgeving

verkocht.

B De overheid heeft te weinig aandacht voor mogelijke gezondheidsrisico’s die

kunnen ontstaan door het grotere aantal elektromagnetische velden.

C Door een gebrekkige kennis van zaken geeft de overheid te veel geld uit aan

het tegenhouden van nieuwe ontwikkelingen in de telefonie.

D Straling, veroorzaakt door het toenemende aantal elektromagnetische

velden, zorgt voor veel onrust onder de bevolking.

Wat is het belangrijkste doel van de schrijver met deze tekst?

A de lezers ertoe aansporen alle mobiele telefoons uit hun huis te verwijderen

B de lezers een overzicht bieden van het onderzoek naar elektromagnetische

straling

C de lezers ervan overtuigen dat de elektromagnetische straling in Nederland

buitensporig toeneemt

D de lezers informeren over de gevaren van elektromagnetische straling

Een schrijver kan in zijn tekst gebruik maken van:

1 feiten

2 zijn eigen mening

3 de mening van anderen.

Wat gebruikt de schrijver in deze tekst vooral?

A 1 en 2

B 1 en 3

C 2 en 3

Vat de tekst Nederland staat echt nog niet onder water samen in maximaal 145

woorden. Noem niet onnodig voorbeelden.

De volgende elementen moeten in je samenvatting voorkomen:

− de beste aanpak van de kooldioxide-uitstoot volgens veel

klimaatdeskundigen;

− het wereldwijde gevolg als die aanpak niet wordt uitgevoerd, volgens deze

klimaatdeskundigen;

− het gevolg van opwarming van de atmosfeer voor Nederland volgens de

klimaatdeskundigen en de termijn waarin dat gevolg zichtbaar wordt;

− het feit dat Mann vaststelde en de verklaring die hij ervoor geeft;

− de betrouwbaarheid van gegevens over de temperatuur van de atmosfeer uit

de tijd voor 1850;

− het feit dat Canadese onderzoekers vaststelden en hun conclusie daaruit;

− de mening van de auteur, Maarten van Rossem.

Maak er een goedlopend geheel van. Gebruik geen telegramstijl.

Voor wie is de advertentie vooral bestemd?

Deze advertentie geeft de lezers informatie. Maar de advertentie heeft nog een

ander doel.

Welk doel is dat?

de lezers

Wat is de belangrijkste functie van de foto?

Welk kopje geeft het beste de inhoud weer van deel 3 (alinea’s 4 en 5)?

A Alcoholverkoop

B Leeftijden

C Ouders

D Regels

Welk kopje geeft het beste de inhoud weer van deel 4 (alinea’s 6, 7 en 8)?

A Hoe moet je straffen?

B Hoe pak je het aan?

C Wat zijn de gevaren?

D Wat zijn de prettige kanten?

“omdat … geestelijke ontwikkeling” (alinea 3, eerste zin)

Dit zinsgedeelte wordt het duidelijkst uitgewerkt in:

A alinea 4

B alinea 5

C alinea 6

D alinea 7

“Ook de regels thuis laten te wensen over.” (alinea 5, eerste zin)

Naast thuis worden er nog andere plaatsen in de tekst genoemd waar de

naleving van de regels te wensen overlaat.

Welke zijn dat?

Welk verband is er tussen alinea 7 en 8?

A Alinea 7 en 8 vormen een opsomming.

B Alinea 7 en 8 vormen een tegenstelling.

C Alinea 8 noemt gevolgen van de inhoud van alinea 7.

D Alinea 8 noemt redenen voor wat er in alinea 7 is gesteld.

Hoe kun je de relatie tussen het tekstje Breezers en de tekst Jeugd en alcohol

het beste weergeven?

Het tekstje Breezers

A bevestigt een deel van de tekst Jeugd en alcohol.

B bewijst dat de tekst Jeugd en alcohol overdreven negatief is.

C spreekt de inhoud van de tekst Jeugd en alcohol tegen.

D zwakt de inhoud van de tekst Jeugd en alcohol af.

Voor welke lezersgroep is de tekst Jeugd en alcohol bedoeld?

A voor alle lezers van Elsevier

B voor de jongste middelbare scholieren

C voor jongeren van 10 tot 18 jaar

D voor ouders en andere opvoeders

Een schrijver kan met een tekst de volgende bedoelingen hebben:

1 gevoelens tot uitdrukking brengen

2 informeren

3 overtuigen

4 tot handelen aansporen

Wat zijn de belangrijkste doelen van de schrijfster van de tekst Jeugd en

alcohol?

A alleen 1 en 3

B alleen 1 en 4

C alleen 2 en 3

D 2, 3 en 4

Een schrijver kan gebruik maken van:

1 feiten

2 de eigen mening

3 de mening van anderen.

Waarvan maakt de schrijfster van de tekst Jeugd en alcohol gebruik?

A alleen 1 en 2

B alleen 1 en 3

C alleen 2 en 3

D 1, 2 en 3

Welke zin geeft het beste de hoofdgedachte weer van de tekst Jeugd en

alcohol?

A Dat jongeren vaak te veel drinken, komt vooral doordat supermarkten en

cafés hiertegen te weinig ondernemen.

B Jongeren drinken steeds meer en weten te weinig over de schadelijke

gevolgen van veel alcohol drinken.

C Jongeren drinken steeds meer, vooral de meisjes en op lange termijn ziet

het er somber uit voor deze jeugdige drinkers.

D Jongeren gaan te veel en op steeds jongere leeftijd drinken, maar ouders

kunnen het drinkgedrag van hun kinderen enigszins reguleren.

Het is begin maart. Je zit bij de eerste les biologie na de krokusvakantie. Na wat

verhalen over carnaval komt er een discussie op gang over ‘drinken’. “Enkele

glaasjes per dag is toch gezond?” “Als je vooraf goed eet, is er niks aan de

hand!” “Bij ‘drinktest.nl’ manipuleren ze volgens mij.” “Die video over verslaving

was volgens mij ook zwaar overdreven!” Een half uur lang stoere verhalen,

persoonlijke ervaringen en de nodige vragen aan de docent.

Jullie besluiten te gaan kijken of er een deskundige wat betreft alcoholgebruik

kan worden uitgenodigd. Die deskundige moet dan voor de vierde klassen van

de school een verhaal over jeugd en alcohol gaan houden en vragen van

leerlingen beantwoorden. Jullie gaan op zoek naar adressen. De docent biologie

zal er met de directie over praten in verband met de financiën en de beschikbare

ruimte.

De volgende les heeft iemand een geschikt adres: Alcoholvoorlichting,

Postbus 500, 3440 AM in Woerden. Er zijn ook nieuwe vragen: over verschillen

in drankgebruik tussen de stad en het platteland en over het drinken door de

jeugd in andere landen.

Vragen genoeg om een deskundige uit te nodigen, maar wat kost zo iemand?

Kan zoiets vóór 1 mei geregeld worden? Kan het overdag of alleen ’s avonds?

Jij gaat de brief schrijven aan het bureau Alcoholvoorlichting.

Schrijf de brief aan het bureau Alcoholvoorlichting waarin je vraagt of iemand

van het bureau bij jullie op school voorlichting over alcoholgebruik kan komen

geven.

Je stelt je voor en legt uit wie de doelgroep vormen: de leerlingen van de vierde

klassen van jouw school. Je noemt de aanleiding voor het schrijven van de brief

en vermeldt ten minste twee punten die in de biologieles zijn genoemd. Je stelt

ook de nieuwe vragen die daarna bij jullie zijn opgekomen. De vraag van een

vriendin, of jongens sneller dronken zijn dan meisjes, zet je er ook in. Verder

vraag je naar de kosten en of een datum vóór 1 mei haalbaar is. Jullie hebben

een voorkeur voor overdag, maar ’s avonds vinden jullie ook goed. In verband

met de planning hoop je op een snelle reactie.

Je dateert je brief op 15 maart 2007.

Je moet bovenstaande gegevens in een logische volgorde in de brief opnemen.