opgave 1Opgave 1 − Territoriale en internationale wateren
Bij deze opgave horen de bronnen 1 en 2.
Gebruik de bronnen 1 en 2.
De basis van de regelgeving over territoriale en internationale wateren werd al in
de zeventiende eeuw gelegd.
12pGeef aan
• waarom de basis van deze regelgeving juist toen werd gelegd; (1 punt)
• welke twee landen uit bron 2 nog altijd een relatief grote exclusieve
economische zone hebben door de regelgeving uit die periode. (1 punt)
Gebruik de bronnen 1 en 2 en het kaartenkatern.
De Spratly-eilanden zijn een archipel van zo’n 250 eilanden en riffen in het
zuidelijke deel van de Zuid-Chinese Zee. Veel landen rondom de
Zuid-Chinese Zee leggen een claim op (een deel van) de Spratly eilanden.
22pBeredeneer waarom veel landen rondom de Zuid-Chinese Zee een claim
leggen op de Spratly-eilanden. (2 punten)
Gebruik bron 1.
In 2023 sloten de Verenigde Naties een verdrag over het beschermen van
internationale wateren.
32pBeredeneer waarom technologische ontwikkelingen het noodzakelijk maakten
om dit verdrag te sluiten. (2 punten)
Gebruik bron 1.
Vervuiling van internationale wateren is lastiger op te lossen dan vervuiling van
territoriale wateren.
42pBeredeneer waarom vervuiling van internationale wateren lastig op te lossen
is. (2 punten)
opgave 2Opgave 2 − De productie van zonnepanelen
Bij deze opgave horen de bronnen 3 en 4.
Gebruik de bronnen 3 en 4.
Stelling: de productieketen van zonnepanelen in 2010 past in het
traditionele centrum-periferiepatroon.
52pGeef een argument
• voor deze stelling; (1 punt)
• tegen deze stelling. (1 punt)
Gebruik bron 4.
61pToon met bron 4 aan dat in de productieketen van zonnepanelen geen
reshoring plaatsvindt. (1 punt)
Tussen 2013 en 2018 hanteerde de Europese Unie importheffingen op Chinese
zonnepanelen. Exportgeoriënteerde landen proberen importheffingen te
ontwijken.
71pGeef aan op welke manier een exportgeoriënteerd land importheffingen kan
ontwijken. (1 punt)
Gebruik bron 3 en het kaartenkatern.
Europa wil zelf op grote schaal op een milieuvriendelijke manier zonnepanelen
produceren.
82pGeef een reden
• om de eerste stappen in de productie van zonnepanelen in Noorwegen te
doen; (1 punt)
• om de laatste stap in de productie van zonnepanelen in Oost-Europa te
doen. (1 punt)
Gebruik bron 4.
In Nederland worden recyclebare zonnepanelen ontwikkeld. Dit wordt niet
alleen gezien als een gunstige ontwikkeling op het gebied van duurzaamheid,
maar ook als een geopolitieke strategie.
92pBeredeneer waarom de ontwikkeling van recyclebare zonnepanelen wordt
gezien als een geopolitieke strategie. (2 punten)
opgave 3Opgave 3 − Vulkaanuitbarstingen op het schiereiland Reykjanes
Bij deze opgave horen de bronnen 5 en 6.
Gebruik het kaartenkatern.
Dwars door IJsland loopt een divergente plaatgrens die ontstaan is door
ridge push. Divergentie ontstaat meestal niet alleen door ridge push.
Ook een andere kracht draagt bij aan divergentie.
102pGeef aan
• welke andere kracht bijdraagt aan divergentie; (1 punt)
• waardoor die andere kracht geen rol speelt bij divergentie op IJsland.
(1 punt)
Gebruik bron 5.
De vulkaanuitbarstingen op Reykjanes leiden tot vulkaantoerisme.
112pLeg met een kenmerk van de lava uit, waardoor toeristen relatief veilig
dichtbij de vulkaanuitbarstingen kunnen komen.
Je uitleg moet een oorzaak-gevolgrelatie bevatten. (2 punten)
Gebruik bron 6.
Hieronder staan zes geomorfologische verschijnselen:
- delta - morene
- slenk - plooiingsgebergte
122pWelke twee geomorfologische verschijnselen zijn te herkennen in de kaart
van bron 6? (2 punten)
Gebruik bron 6.
Het schiereiland Reykjanes wordt door de IJslandse geologische dienst met
seismometers en GPS-meetstations gemonitord. Meetgegevens van deze
instrumenten worden gebruikt om nieuwe erupties te voorspellen.
132pGeef aan
• welke verandering seismometers meten voorafgaand aan een nieuwe
eruptie; (1 punt)
• welke verandering GPS-meetstations meten voorafgaand aan een nieuwe
eruptie. (1 punt)
opgave 4Opgave 4 − Massabewegingen bij de Illhorn in Zwitserland
Bij deze opgave horen de bronnen 7 en 8.
Gebruik bron 7.
Op de hellingen van de berg Illhorn ontstaan elk jaar in de lente
aardverschuivingen.
142pLeg uit waardoor deze aardverschuivingen juist in de lente ontstaan.
Je uitleg moet een oorzaak-gevolgrelatie bevatten. (2 punten)
Gebruik bron 7.
De Illgraben en de Illbach zijn twee rivieren die vanaf de Illhorn naar de Rhône
stromen. In het dal van de Illgraben ontstaan vaker aardverschuivingen en
modderstromen dan in het dal van de Illbach.
152pGeef hiervan twee oorzaken. (2 punten)
Aan de voet van de Illhorn is een puinwaaier ontstaan.
162pBeschrijf in twee stappen het ontstaan van deze puinwaaier.
Je beschrijving moet twee exogene processen bevatten. (2 punten)
Gebruik bron 8.
De Illgrabengeul mondt uit in de Rhône. De Rhône stroomt daarna van
Zwitserland naar Frankrijk en vormt daar een groot dal. In de zomer kan het
Rhônedal in Frankrijk snel en sterk opwarmen, waardoor hoge piekafvoeren
kunnen ontstaan.
172pLeg uit dat door het snel en sterk opwarmen van het Rhônedal hoge
piekafvoeren in de Rhône kunnen ontstaan.
Je uitleg moet een oorzaak-gevolgrelatie bevatten. (2 punten)
opgave 5Opgave 5 − De Perito Moreno-gletsjer
Bij deze opgave horen de bronnen 9 tot en met 11.
Door de mondiale temperatuurstijging worden veel gletsjers in Patagonië (zie
bron 9) kleiner.
182pGeef twee gevolgen van de mondiale temperatuurstijging waardoor veel
gletsjers in Patagonië kleiner worden. (2 punten)
El Niño kan het weer voor de westkust van Patagonië verstoren.
192pLeg uit welke invloed El Niño kan hebben op het weer in het westen van
Patagonië.
Je uitleg moet een oorzaak-gevolgrelatie bevatten. (2 punten)
Gebruik de bronnen 10 en 11.
De meren uit bron 10 zijn op dezelfde manier ontstaan als
Laguna de Los Témpanos. Aan de zijkanten van deze meren liggen bepaalde
typen afzettingen.
202pGeef aan
• waardoor de meren zoals Laguna de Los Témpanos ontstaan zijn; (1 punt)
• hoe de afzettingen aan de zijkanten van deze meren genoemd worden.
(1 punt)
Gebruik de bronnen 9 en 10.
De Perito Moreno heeft perioden waarin de gletsjer groeit en weer kleiner wordt.
Dit heeft gevolgen voor de waterstand van de Brazo Rico.
212pLeg uit welke invloed de uitbreiding van de Perito Moreno-gletsjer heeft op de
waterstand van Brazo Rico.
Je uitleg moet een oorzaak-gevolgrelatie bevatten. (2 punten)
opgave 6Opgave 6 − Ontwikkelingen in Argentinië
Bij deze opgave horen de bronnen 12 tot en met 14.
Gebruik bron 12.
In bron 12 is de herkomst van de bevolking in Argentinië, Bolivia, Brazilië, en
Peru weergegeven.
222pNoteer de letters a tot en met d uit bron 12 op je antwoordblad.
Schrijf achter elke letter de naam van het juiste land. (2 punten)
Argentinië had in 2023 een score van 0,865 op de Human Development Index
(HDI). Onder andere door een groot aandeel werkenden in de informele sector
scoort Argentinië relatief laag op de economische indicator van de HDI.
232pGeef aan
• waarom een groot aandeel werkenden in de informele sector zorgt voor
een lage score op de economische indicator van de HDI; (1 punt)
• uit welke twee andere indicatoren de HDI nog meer bestaat. (1 punt)
Gebruik bron 13.
Rond 1970 veranderde het politieke beleid in Argentinië, waardoor de
werkgelegenheid in de secundaire sector ook veranderde.
242pGeef aan
• waarom het beleid tot 1970 leidde tot veel werkgelegenheid in de
secundaire sector; (1 punt)
• waarom het beleid dat daarop volgde, leidde tot een afname van de
werkgelegenheid in de secundaire sector. (1 punt)
Gebruik bron 14.
Om tot verdere economische ontwikkeling te komen, kan een land
exportvalorisatie toepassen.
252pBeredeneer met bron 14 waarom exportvalorisatie in Argentinië maar beperkt
kan bijdragen aan economische ontwikkeling. (2 punten)
opgave 7Opgave 7 − Samenwerkingsverbanden tussen gemeenten
Bij deze opgave hoort bron 15.
Gebruik bron 15.
Binnen de Randstad worden twee informele stedelijke deelgebieden
onderscheiden.
262pGeef
• de naam van deze stedelijke deelgebieden van de Randstad; (1 punt)
• met bron 15 een reden waarom deze onderverdeling in twijfel getrokken
kan worden. (1 punt)
Gebruik bron 15 en het kaartenkatern.
Op de kaart in bron 15 is een ruimtelijk patroon van samenwerkingsverbanden
tussen gemeenten te herkennen. Dit patroon is in Noord-Brabant anders dan in
Drenthe.
272pGeef met bron 15 aan
• op welk schaalniveau gemeenten vooral samenwerken; (1 punt)
• waardoor dit ruimtelijke patroon in Noord-Brabant anders is dan in
Drenthe. (1 punt)
Vraagstukken rondom de energietransitie worden doorgaans door
samenwerkingsverbanden aangepakt.
282pBeredeneer waarom juist vraagstukken rondom de energietransitie vaak door
samenwerkingsverbanden worden aangepakt. (2 punten)
In landelijke gebieden bestaat weerstand tegen de maatregelen die nodig zijn
voor de energietransitie.
293pBeschrijf in drie stappen dat bij de energietransitie ruimtelijke afwenteling
plaatsvindt van stedelijke gebieden op landelijke gebieden.
Begin je beschrijving met het verschil in energievraag in stedelijke gebieden en
landelijke gebieden. (3 punten)
opgave 8Opgave 8 − Kustbeheer Nationaal Park Zuid-Kennemerland
Bij deze opgave horen de bronnen 16 en 17.
Gebruik het kaartenkatern.
Het Nationaal Park Zuid-Kennemerland (zie bron 16) maakt deel uit van de
Hollandse duinenkust.
303pBeschrijf in drie stappen het ontstaan van de Hollandse duinenkust.
Begin je beschrijving met de overheersende zeestroom voor de kust van
Nederland. (3 punten)
Gebruik het kaartenkatern.
Het mondingsgebied van de Eems, in het uiterste noordoosten van Nederland, is
net zoals de Hollandse duinenkust een zachte kust.
311pHoe wordt een mondingsgebied zoals dat van de Eems genoemd? (1 punt)
Gebruik de bronnen 16 en 17.
Bij het dynamisch kustbeheer van de duinenkust worden slufters en windsleuven
aangelegd.
321pGeef het verschil tussen een slufter en een windsleuf. (1 punt)
Gebruik de bronnen 16 en 17.
Het graven van windsleuven in Nationaal Park Zuid-Kennemerland had twee
doelen.
332pToon met bron 17 aan dat beide doelen bereikt zijn. (2 punten)
Door klimaatverandering blijven zandsuppleties ook in de toekomst nodig om
dynamisch kustbeheer mogelijk te maken.
342pLeg dit uit.
Je uitleg moet een oorzaak-gevolgrelatie bevatten. (2 punten)
Bronvermelding
Een opsomming van de in dit examen gebruikte bronnen, zoals teksten en afbeeldingen, is te vinden in het bij dit
examen behorende correctievoorschrit.
