bronnen

Eindexamen bedrijfseconomie vwo 2021, tijdvak 2 (management en organisatie, bezemexamen)

opgave 1Opgave 1

Youssra gaat studeren in Tilburg. Per 1 september 2019 kan ze een
ongemeubileerde kamer betrekken in een studentenhuis. Ze is op zoek
naar een hoogslaper, gecombineerd met een bank.
Youssra vindt de volgende advertentie voor een hoogslaper met bank bij
Oome Leen:
Van € 750 nu voor € 600 (inclusief 21% btw)1) noot 1 Aanbieding geldig tot 10 september 2019, zolang de voorraad strekt.
Youssra wil van deze aanbieding profiteren, maar heeft er het geld niet
voor. De verkoper van Oome Leen biedt aan dit meubel op krediet te
verkopen, waarbij Youssra in termijnen kan betalen.
11p
Wie is in deze situatie de kredietgever?
Bij het betalen in termijnen bij Oome Leen gelden de volgende
voorwaarden:
− Er zijn 24 maandelijkse termijnen.
− Er moet een keuze gemaakt worden tussen
• aflossingen door middel van annuïteiten óf
• lineaire aflossingen.
− De interestvergoeding is 0,75% per maand.
− Bij vervroegd aflossen is de boeterente 1% van de nog openstaande
schuld.
Youssra vergelijkt beide aflossingsmogelijkheden. Ze kijkt daarbij onder
andere naar de totale interestkosten over de gehele looptijd.
22p
Leg uit, zonder een berekening, dat bij een krediet met lineaire
aflossingen de totale interest over de gehele looptijd lager is dan bij
aflossingen door middel van annuïteiten.
Youssra vindt dit nadeel niet zwaarwegend en kiest voor het krediet met
aflossingen door middel van annuïteiten. Op 1 september 2019 koopt
Youssra deze hoogslaper met bank, op krediet. De annuïteit van
€ 27,41 wordt op de laatste dag van elke maand betaald, voor het eerst
op 30 september 2019. In oktober 2019 heeft de vader van Youssra een
financiële meevaller en op 1 november 2019 wil hij de openstaande
schuld van Youssra in zijn geheel aflossen.
33p
Bereken het bedrag dat de vader van Youssra op 1 november 2019 moet
betalen voor de aflossing van het krediet.

opgave 2Opgave 2

Bij deze opgave horen de informatiebronnen 1 en 2.
In deze opgave blijven de btw en de financiering buiten beschouwing.
figuur bij de opgave
Oprichting Warmtenet bv en de voorwaarden
De wijk Hengstdal is door de gemeente Nijmegen aangewezen om, met
ingang van 1 januari 2030, als eerste wijk van Nijmegen het gas te
vervangen door een alternatieve energiebron.
Studies wijzen op twee alternatieve energiebronnen:
− elektrisch verwarmen
− verwarmen met aardwarmte.
Een en ander vraagt om investeringen in de infrastructuur (leidingen) en
woningen.
De volgende partijen zijn erbij betrokken (zie informatiebron 1):
1 bewoners
2 bedrijven
3 gemeente
4 Netbeheer bv
De bewoners hebben een voorkeur voor verwarmen met aardwarmte
omdat verwarmen met aardwarmte duurzamer is dan elektrisch
verwarmen. Naast de bewoners zullen ook in Hengstdal gevestigde
bedrijven gebruik kunnen gaan maken van aardwarmte als energiebron.
De bewoners stellen een nog op te richten “Warmtenet bv” voor. Deze zal
voor de opwekking van aardwarmte gaan zorgen. Alle bewoners kunnen
behalve afnemer ook aandeelhouder worden van Warmtenet.
De gebruikers van aardwarmte zullen jaarlijks aan Warmtenet een vast
tarief per aansluiting èn een tarief per afgenomen gigajoule (GJ)
aardwarmte gaan betalen. De bewoners stellen als voorwaarden voor het
oprichten van Warmtenet:
− Het vaste tarief per aansluiting per jaar en het tarief per GJ moeten
binnen het maximumtarief van de landelijke overheid blijven.
− De jaarlijkse energiekosten voor een bewoner van een woning met
een gemiddelde warmtevraag in Hengstdal moeten na overstap naar
verwarming met aardwarmte in 2030 lager zijn dan bij elektrisch
verwarmen.
Er is door de bewoners voor Warmtenet gekozen voor de rechtsvorm van
een besloten vennootschap. Er had voor Warmtenet ook gekozen kunnen
worden voor de rechtsvorm naamloze vennootschap.
42p
Leg uit op welke manier de zeggenschap van de bewoners bij een bv
meer gegarandeerd is dan bij een nv. Betrek in het antwoord zowel de bv
als de nv.
Vaststellen tarieven
Informatie over de investeringen in en exploitatie van verwarming met
aardwarmte staat in informatiebron 1. Bij de berekening van de
afschrijvingskosten is de restwaarde van de warmteleidingen op € 0
gesteld. Enkele bewoners vragen zich af waarom dit is gedaan.
51p
Geef een bedrijfseconomisch argument om de restwaarde van de
warmteleidingen op € 0 te stellen.
Bij het vaststellen van de tarieven van aardwarmte (zie informatiebron 2)
voor de bewoners is het uitgangspunt van Warmtenet dat het vaste tarief
per aansluiting van aardwarmte gelijk wordt gesteld aan het maximale
vaste tarief van € 350 per aansluiting dat de overheid heeft bepaald.
In Hengstdal zal in 2030 naar verwachting het aantal aansluitingen op
aardwarmte bestaan uit 3.463 woningen en 360 bedrijven.
62p
Toon met een berekening aan dat het vaste tarief van € 350 per
aansluiting ontoereikend is om dan alle constante kosten te dekken.
Warmtenet draagt een deel van het te ontvangen vaste tarief en tarief per
GJ af aan de gemeente en Netbeheer.
71p
Bereken het totale bedrag voor het gebruik van de warmteleidingen dat de
gemeente in 2030 zal moeten ontvangen via het tarief per GJ aardwarmte
ten einde de kosten als gevolg van de afschrijvingen op de investeringen
in warmteleidingen te dekken.
Een gevolg van de wijze van tariefvaststelling is volgens de bewoners dat
dit voorstel aanspoort tot woningisolatie.
82p
Leg uit dat het voorstel over het verschuiven van constante kosten naar
het tarief per GJ de bewoners aanspoort tot woningisolatie.
Vervolgens wordt het tarief per GJ aardwarmte berekend.
Maak bij vraag 9 tot en met 12 gebruik van onderstaande tabel.
in 2018 gemiddelde warmtevraag per woning 35 GJ 01-01-2019 tot en met 31-12-2029 door isolatie is de jaarlijkse daling van de warmtevraag per woning ten opzichte van het voorafgaande jaar 2% in 2030 warmtevraag per woning daalt ten opzichte van 2029 met 10% in 2030 warmtevraag per jaar door alle bed

in 2018 gemiddelde warmtevraag per woning 35 GJ 01-01-2019 tot en met 31-12-2029 door isolatie is de jaarlijkse daling van de warmtevraag per woning ten opzichte van het voorafgaande jaar 2% in 2030 warmtevraag per woning daalt ten opzichte van 2029 met 10% in 2030 warmtevraag per jaar door alle bedrijven is stabiel 85.000 GJ

93p
Bereken de verwachte warmtevraag in GJ voor de wijk Hengstdal in 2030.
102puitwerkbijlage
Bereken het minimale tarief per GJ aardwarmte dat een gebruiker zal
betalen in 2030 (zie informatiebronnen 1 en 2).
Vul hiertoe de uitwerkbijlage die bij deze vraag hoort volledig in.
Conclusie
In de uitwerkbijlage bij vraag 11 staat de lijn die de jaarlijkse kosten per
woning in Hengstdal in 2030 bij verwarming met elektriciteit en bij een
vraag van 0 tot 50 GJ warmte per jaar weergeeft.
112puitwerkbijlage
Teken op de uitwerkbijlage die bij deze vraag hoort het verloop van de
totale warmtekosten bij verwarming met aardwarmte van één woning in
Hengstdal in 2030 bij een vraag van 0 tot 50 GJ warmte per jaar.
123p
Lukt het om binnen beide gestelde voorwaarden (zie boven vraag 4)
Warmtenet op te richten? Motiveer het antwoord met verwijzing naar deze
gestelde voorwaarden voor de oprichting ervan.

opgave 3Opgave 3

In deze opgave is het btw-tarief 21%.
Handelsonderneming Spruyt handelt in het product Dolma. Bij Spruyt
worden onder andere de volgende twee afdelingen onderscheiden:
1 Afdeling Verkoop: deze afdeling streeft naar een zo hoog mogelijke
servicegraad:
al afgeleverde producten aan afnemers
x 100%.
bestelde producten door afnemers
2 Afdeling Magazijnbeheer: deze afdeling streeft naar lage
voorraadkosten.
De afdelingen hebben tegengestelde belangen bij de grootte van de aan
te houden technische voorraad.
134p
Geef voor beide afdelingen aan of ze gebaat zijn bij een hoge of een lage
aan te houden technische voorraad. Motiveer de antwoorden aan de hand
van het streven van beide afdelingen.
Van het product Dolma is het volgende bekend per 1 januari 2020:
− De economische voorraad is 500 stuks, gewaardeerd tegen de
inkoopprijs van € 37 exclusief btw per stuk.
− Er zijn geen voorinkopen, omdat de inkopen altijd direct worden
ontvangen.
− De voorverkopen zijn 240 stuks, gewaardeerd tegen de inkoopprijs
van € 37 exclusief btw per stuk. Deze verkoop vond plaats op
30 december 2019 tegen een verkoopprijs van € 69 exclusief btw per
stuk. Spruyt zal de producten op 3 januari 2020 bij haar afnemers
afleveren.
142p
Bereken de waarde van de technische voorraad Dolma per
1 januari 2020.
Gerealiseerde verkopen in januari en februari 2020
− De verkopen van Dolma in de eerste twee maanden van 2020 zijn
datum van aantal stuks verkoopprijs omzet omzet verkoop exclusief exclusief inclusief btw btw btw 8 januari 150 € 69 € 10.350 € 12.523,50 14 januari 220 € 69 € 15.180 € 18.367,80 27 januari 100 € 69 € 6.900 €…
Gerealiseerde inkopen in januari en februari 2020
− De inkopen van Dolma in de eerste twee maanden van 2020 zijn als
volgt:
datum van inkoop aantal stuks inkoopprijs exclusief btw inkoopprijs inclusief btw 2 januari 240 € 37 € 44,77 16 januari 370 € 39 € 47,19 2 februari 100 € 40 € 48,40 16 februari 175 € 42 € 50,82
Spruyt hanteert bij de bepaling van de inkoopwaarde van de omzet het
lifo-systeem.
154p
Bereken de brutowinst van de verkopen van Dolma over de eerste twee
maanden van 2020.
162p
Zou de brutowinst van de verkopen van Dolma over de eerste twee
maanden van 2020 hoger, gelijk of lager zijn geweest indien het fifo-
systeem zou zijn gehanteerd in plaats van het lifo-systeem? Motiveer de
keuze zonder een berekening.

opgave 4Opgave 4

In deze opgave blijft de btw buiten beschouwing.
Meubelmakerij De Eiken Kast (DEK bv) maakt eikenhouten meubels op
bestelling. De klant kan zijn eigen meubels ontwerpen en na het doen van
een aanbetaling worden de meubels gemaakt.
Wanneer er productiefouten zijn gemaakt, worden deze afgekeurde
meubels door DEK aangeboden in de eigen outlet.
DEK wil uitbreiden en wil daarvoor per 4 januari 2020 een naastgelegen
pand overnemen. Dit vergt een investering van € 200.000.
DEK wil de overname financieren met:
− een uitverkoop van meubels op 2 januari 2020 en
− een verhoging van de langlopende ING-banklening per 3 januari 2020.
Uitverkoop
In aanloop naar de overname organiseert DEK op 2 januari 2020 een
uitverkoop, waarin meubels uit de voorraad van de outlet worden
aangeboden tegen 80% van de balanswaarde. DEK verwacht de helft van
deze voorraad tijdens deze uitverkoop te verkopen. DEK neemt deze
verwachting mee bij de onderhandelingen met ING over de verhoging van
de lening.
Verhogen ING-banklening
ING-bank zal de aanvraag voor de verhoging van de lening goedkeuren
als DEK na de uitverkoop, verhoging van de lening en de investering
voldoet aan een solvabiliteitseis.
Per 1 januari 2020 is de volgende balans opgesteld:
debet Balans Kast per (getallen Meubelmakerij De Eiken 1 januari 2020 (getallen x € 1) credit Terreinen 90.000 Aandelenkapitaal 125.000 Bedrijfspand 560.000 Reserves 455.000 Voorraad meubels 154.000 Voorzieningen 26.000 Voorraad meubels outlet 96.000 ING-banklening 232.000 Voorraad materiaal 48.000

debet Balans Kast per (getallen Meubelmakerij De Eiken 1 januari 2020 (getallen x € 1) credit Terreinen 90.000 Aandelenkapitaal 125.000 Bedrijfspand 560.000 Reserves 455.000 Voorraad meubels 154.000 Voorzieningen 26.000 Voorraad meubels outlet 96.000 ING-banklening 232.000 Voorraad materiaal 48.000 Crediteuren 142.000 Vooruitbetaalde bedragen 78.000 Vooruitontvangen bedragen 98.000 Debiteuren 27.000     Liquide middelen 25.000               1.078.000   1.078.000

171p
Bereken de benodigde verhoging van de ING-lening.
ING stelt een solvabiliteitseis, gemeten via eigen vermogen / vreemd
vermogen, van ten minste 0,85 bij de eventuele verhoging van de ING-
lening.
182p
Geef een reden waarom ING een solvabiliteitseis stelt. Licht het antwoord
toe.
Het boekverlies op de verkochte meubelen van de outlet wordt van de
Reserves afgeboekt.
192p
Bereken (na de uitverkoop, verhoging van de lening en de investering) op
basis van de solvabiliteitseis van ING, het maximale extra vreemd
vermogen dat ING beschikbaar wil stellen.
202p
Krijgt DEK de financiering van de uitbreiding rond? Motiveer het antwoord.

opgave 5Opgave 5

Bij deze opgave horen de informatiebronnen 3 tot en met 5.
In deze opgave is het btw-tarief 21%.
MarZee Projectmeubels bv maakt grote partijen tafels op bestelling voor
scholen, ziekenhuizen en congrescentra.
212p
Geef twee financiële voordelen voor MarZee van productie op bestelling
ten opzichte van productie op voorraad. Motiveer het antwoord.
2019
Het laswerk werd altijd door gecertificeerde lassers gedaan. Door de
toenemende krapte op de arbeidsmarkt, maar ook door de toegenomen
precisie van geautomatiseerd werk, wil MarZee in de toekomst met een
lasrobot gaan werken. Hiervoor is scholing van het personeel dat de robot
bedient nodig. Deze scholing vond in 2019 plaats.
van naar
In 2019 heeft MarZee een offerte voor een lasrobot en scholing ontvangen
(zie informatiebron 3).
MarZee accepteert de offerte. Eind december 2019 is de lasrobot
gebruiksklaar en de scholing van het personeel afgerond.
Financieel directeur Jens van der Zee wil de uitgaven van de scholing van
het personeel activeren op de balans.
222p
Geef een bedrijfseconomisch argument voor het activeren van de
scholingsuitgaven. Licht het antwoord toe.
Van der Zee raadpleegt de Richtlijnen voor de Jaarverslaggeving en komt
tot de conclusie dat de scholingsuitgaven niet geactiveerd mogen worden,
maar als kosten op de resultatenrekening moeten staan.
233p
Op welke wijze moeten de scholingskosten op de resultatenrekening van
MarZee worden verwerkt? Kies de juiste letter en licht het antwoord toe
met twee argumenten.
a op de resultatenrekening van 2019 voor € 1.500
b op de resultatenrekening van 2019 voor € 1.815
c op de resultatenrekening van 2020 voor € 1.500
d op de resultatenrekening van 2020 voor € 1.815
2020
Met ingang van 1 januari 2020 kan met de lasrobot gewerkt worden.
Bij het berekenen van offertes heeft MarZee het robot-uurtarief nodig.
242p
Bereken het robot-uurtarief van de lasrobot (zie informatiebron 3 en 4).
Op 2 januari 2020 begint MarZee aan een opdracht van 600 schooltafels
voor een school. MarZee ontvangt € 85,91 inclusief btw per tafel.
254p
Bereken het gerealiseerde verkoopresultaat van deze opdracht en geef
aan of het een voordelig/positief/+ of een nadelig/negatief/-
verkoopresultaat betreft (zie informatiebron 5).
Met behulp van de robot is deze opdracht heel precies en met hoge
kwaliteit uitgevoerd. Van der Zee wil bij de nacalculatie weten of er, als
deze ontwikkeling zich doorzet, in de toekomst misschien scherper
gecalculeerd kan worden, zodat MarZee meer op de prijs kan
concurreren. Van der Zee berekent hiertoe de budgetresultaten die te
maken hebben met de inzet van de lasrobot bij de opdracht van 600 tafels
en heeft de volgende gegevens verzameld:
− De opdracht is in precies drie weken uitgevoerd.
− De lasrobot is niet voor andere werkzaamheden ingezet.
− Het werkelijke aantal robot-uren is 88.
− Er is geen prijsresultaat op de constante kosten.
262p
Bereken het bezettingsresultaat op de robot-uren en geef aan of het een
voordelig/positief/+ of een nadelig/negatief/- bezettingsresultaat betreft
(zie formuleblad).
272p
Bereken het efficiencyresultaat op de roboturen en geef aan of het een
voordelig/positief/+ of een nadelig/negatief/- efficiencyresultaat betreft
(zie formuleblad).
Let op: de laatste vragen van dit examen staan op de volgende pagina.

opgave 6Opgave 6

Juan heeft op 1 januari 2015 € 15.000 op een spaarrekening bij de
Pesosbank gestort. De Pesosbank vergoedt 1% samengestelde interest
per jaar. De interest wordt jaarlijks op 31 december bijgeschreven.
282p
Bereken de totaal vergoede interest in de periode van 1 januari 2015 tot
en met 31 december 2019 (zie formuleblad).
Te beginnen op 1 januari 2021 wil Juan jaarlijks op 1 januari gedurende
16 jaar € 1.000 van deze spaarrekening opnemen. Gedurende de gehele
periode blijft 1% samengestelde interest per jaar van kracht.
293p
Toon met behulp van een berekening van de contante waarde op
1 januari 2020 van die opnamen van € 1.000 aan of deze opnames
mogelijk zijn (zie formuleblad).