bronnen

Eindexamen fries vwo 2024, tijdvak 1

opgave 1Tekst 1 Moatst harkje nei watst net ferstiest

11p
Hoe wurdt it ûnderwerp yntrodusearre yn de ynlieding boppe de tekst?
A troch de kwaliteit fan oersettingen te bekritisearjen
B troch it hjoeddeiske belang fan oersetten te beneamen
C troch it proses fan oersetten te beskriuwen
D troch twa ferneamde oersetters te yntrodusearjen
Alinea 1 begjint mei twa fragen.
21p
Wurde dy yn alinea 1 beäntwurde?
A Allinnich de earste fraach wurdt beäntwurde.
B Allinnich de twadde fraach wurdt beäntwurde.
C Beide fragen wurde beäntwurde.
D Beide fragen wurde net beäntwurde.
31p
Sitearje út alinea 1 de sin dy’t it bêste werjout wat Bas Belleman syn
beswier is tsjin it determinisme.
“‘Dat jildt... geniaal wêze.’” (r. 13-18)
41p
Wat is de funksje fan dy sin?
A Dy sin fungearret as in foarbehâld by it foargeande.
B Dy sin fungearret as in foarbyld by it foargeande.
C Dy sin fungearret as in gearfetting fan it foargeande.
D Dy sin fungearret as in tsjinstelling fan it foargeande.
51p
Wat is it ferbân tusken de alinea’s 1 en 2?
A It is in ferlykjend ferbân.
B It is in konkludearjend ferbân.
C It is in opsomjend ferbân.
D It is in útlizzend ferbân.
“‘Shakespeare boartet mei de betizing.’” (r. 32 en 33)
61p
Sitearje út alinea 2 it sinpart dat werjout wêr’t de betizing by de lêzer út
bestiet.
71p
Wat is it ferbân tusken de alinea’s 3 en 4?
A It is in konkludearjend ferbân.
B It is in opsomjend ferbân.
C It is in tsjinstellend ferbân.
D It is in útlizzend ferbân.
“‘Wylst wy no, better as lêzers yn de njoggentjinde iuw, de ôfstân
oerbrêgje kinne’”. (r. 63-66)
81p
Hoe komt it dat de lêzer fan no dat better kin as de lêzer yn de
njoggentjinde iuw?
Basearje dyn antwurd op alinea 4.
“‘As syn poëzij efterhelle liket, dan hat de oersetter syn wurk net goed dien.’”
(r. 88-90)
91p
Mei hokker synonym fan ‘efterhelle’ typearret Belleman in oersetting fan
in oersetter dy’t syn wurk net goed dien hat?
“‘In soad minsken projektearje harrensels op him’”. (r. 104-106)
101p
Sitearje de sin dêr’t út bliken docht dat Belleman him dêr sels ek skuldich
oan makket.
111p
Hoe ferhâldt de fraach fan alinea 7 (r. 111-121) him ta alinea 6?
A It is in betingst.
B It is in ferliking.
C It is in taljochting.
D It is in tsjinstelling.
Yn de alinea’s 8 en 9 giet Jabik Veenbaas yn op it belang fan de relaasje
tusken oersettingen en it oerlibjen fan in taal.
121p
Sitearje út dy alinea's de sin dy’t syn fyzje dêrop it bêste werjout.
Yn alinea 8 leit Jabik Veenbaas de trijeslach translatio-imitatio-aemulatio
út.
131p
Wat komt it bêste oerien mei wat er yn alinea 10 oer de Renêssânse en
de Ferljochting seit?
A Renêssânse: aemulatio, Ferljochting: translatio
B Renêssânse: imitatio, Ferljochting: aemulatio
C Renêssânse: translatio, Ferljochting: imitatio
D Renêssânse: translatio, Ferljochting: aemulatio
Yn rigel 196 hat Veenbaas it oer ‘troebel wetter’.
141p
Watfoar byldspraak wurdt dêr brûkt?
A It is in ferliking.
B It is in metafoar.
C It is in metonymia.
D It is in personifikaasje.
151p
Sitearje út alinea 12 de sin dy’t it bêste de haadgedachte fan dy alinea
werjout.
161p
Wat is it doel fan de beide oersetters yn harren fraachpetearen?
A Sy wolle ferdivedearje en oantrune.
B Sy wolle ynformearje en oertsjûgje.
C Sy wolle oantrune en ynformearje.
D Sy wolle oertsjûgje en ferdivedearje.
De titel boppe de tekst is allinnich fan tapassing op it ynterview mei Bas
Belleman.
171p
Hokker titel soe passend wêze foar de hiele tekst?
A De oersetter, syn taalark en Shakespeare
B Oersette, betsjutting jaan en taalfitaliteit
C Shakespeare, diversiteit en betsjutting jaan
D Taalfitaliteit, oersettingen en taalark

opgave 2Tekst 2 Ludditen doe en no

“Ambachtslju wiene it – mar al ambachtslju mei slopershammers.”
(r. 1 en 2)
181p
Watfoar stylfiguer stiet der yn dy sin?
A hyperboal
B paradoks
C understatement
D wurdboarterij
191p
Wat is de funksje fan de alinea’s 1 en 2?
A It is de oanlieding foar de tekst.
B It is de probleemstelling fan de tekst.
C It is in anekdoate.
D It is in histoaryske eftergrûn.
201p
Lis yn eigen wurden út wêrom’t ludditen net anty-technologysk neamd
wurde kinne.
“It wiene hooligans – mar dan al ‘politike’ hooligans.” (r. 45-47)
211p
Wêrom wurde dizze minsken ‘politike’ hooligans neamd?
Basearje dyn antwurd op alinea 5.
Yn alinea 7 giet it oer ‘neo-ludditen’.
221p
Neam de oerienkomst tusken ‘ludditen’ en ‘neo-ludditen’.
“My sprekke se oan omdat se fierder geane dêr’t in soad kritisy ophâlde.”
(r. 72-74)
231p
Sitearje út dyselde alinea it sinpart dat dúdlik makket wêr’t in soad kritisy
ophâlde.
241p
Hoe komt it dat de telefoan neffens Mueller ûnderdiel is fan it kapitalistysk
systeem?
Basearje dyn antwurd op alinea 10.
251p
Wat is it ferbân tusken de alinea’s 10 en 11?
A It is in ferlykjend ferbân.
B It is in opsomjend ferbân.
C It is in redenjouwend ferbân.
D It is in útlizzend ferbân.
Yn alinea 11 praat Mueller oer “falske romantyk”. (r. 120 en 121)
261p
Sitearje it sinpart dat dy falske romantyk beskriuwt.
Yn alinea 13 stiet “soksoarte byeffekten”. (r. 151 en 152)
271p
Omskriuw yn eigen wurden wat de ûnderfining fan de wurknimmer is as
gefolch fan al dy byeffekten.
Basearje dyn antwurd op alinea 12.
Yn alinea 17 stiet dat Sadowski en twa kollega's mei in foarstel komme
oangeande data.
281p
Wat is de essinsje fan dat foarstel?
“‘en dêrom moatte wy de kontrôle oer dy data krije.’” (r. 242 en 243)
291p
Wa bedoelt Sadowski mei ‘wy’?
Mueller en Sadowski binne allebeide wittenskipper.
301p
Hoe neame beide wittenskippers harrensels noch mear?
311p
Ut hokker alinea('s) bestiet it ôfslutende part fan de tekst?
321p
Wat is it wichtichste doel fan de skriuwer?
A ferdivedearje
B ynformearje
C oantrune
D oertsjûgje
331p
Wat is it wichtichste doel fan de beide wittenskippers dy’t oan it wurd
komme?
A ferdivedearje
B ynformearje
C oantrune
D oertsjûgje
Let op: de laatste vragen van dit examen staan op de volgende pagina.
“De nije ludditen derfoaroer freegje: kin it ek oars?” (r. 84-86)
341p
Hokker fraach hie op it plak fan ‘kin it ek oars?’ stean kinnen?
A Hoe kinne wy leare fan de njoggentiger jierren?
B Hoe krije wy in ienfâldiger libben mei minder prikkels?
C Hoe stelle wy technology yn tsjinst fan de mienskip?
D Hoe wurde wy produktiver?
351p
Yn hokker alinea stiet in konkreet foarbyld fan “De nije ludditen derfoaroer
freegje: kin it ek oars?” (r. 84-86)?
Bronvermelding
Een opsomming van de in dit examen gebruikte bronnen, zoals teksten en afbeeldingen, is te vinden in het bij dit examen
behorende correctievoorschrift.