bronnen

Eindexamen grieks vwo 2019, tijdvak 1

opgave 1Tekst 1 De Corinthiër Socles vertelt over de aanslag op de zoon van Labda

Regel 2 Ἠετίωνι
Deze Eëtion was geen lid van de familie van de Bacchiaden; zijn vrouw
Labda wel.
11p
Leg uit door welke omstandigheid Eëtion met Labda had kunnen trouwen,
hoewel de Bacchiaden hun dochters in principe alleen binnen hun eigen
familie uithuwelijkten. Baseer je antwoord op het voorafgaande (niet in dit
examen afgedrukt).
Regel 1-4 Τοῦτο t/m διαφθεῖραι
In deze regels komt het voor Herodotus kenmerkende verschijnsel
kop-staartconstructie voor.
21p
Citeer de twee Griekse woorden die de kop-staartconstructie vormen.
Regel 6 οὗτοι
31p
Citeer uit het voorafgaande (vanaf regel 1 Τοῦτο) het Griekse
tekstelement waarmee dezelfde personen aangeduid worden als met
οὗτοι.
Regel 8 τῶν εἵνεκα ἐκεῖνοι ἀπικοίατο
42p
Citeer uit het voorafgaande (vanaf regel 1 Τοῦτο) de twee Griekse
tekstelementen die beide de inhoud van τῶν εἵνεκα ἐκεῖνοι ἀπικοίατο
weergeven.
Regel 9 τοῦ πατρὸς
52p
a. Verdedig de stelling dat met τοῦ πατρὸς de vader van Labda bedoeld
wordt. Ga daarbij in op de relatie tussen de bezoekers van Labda en
haar vader. Baseer je antwoord op het voorafgaande (niet in dit
examen afgedrukt).
b. Noteer de naam van degene die met τοῦ πατρὸς bedoeld wordt,
als het niet de vader van Labda is. Baseer je antwoord op het
voorafgaande (vanaf regel 1 Τοῦτο).
Regel 10-11 Τοῖσι t/m προσουδίσαι
Nadat dit plan mislukt is, komen de bezoekers tot een nieuw besluit.
61p
Citeer uit het vervolg (t/m regel 20 ἀναβλαστεῖν) het Griekse tekstelement
waarmee de inhoud van het nieuwe besluit wordt weergegeven.
Regel 11-12 Ἐπείτε t/m παιδίον
Deze woorden worden door O. Damsté als volgt vertaald:
Maar toen Labda haar kind aan een van die mannen had overhandigd,
wilde een goddelijke beschikking, dat het tegen hem lachte.
In de vertaling is de grammaticale structuur van het Grieks niet geheel
overgenomen.
71p
Leg dit uit met betrekking tot het tekstelement θείῃ τύχῃ. Ga daarbij in op
zowel het Grieks als de vertaling.
Regel 17 τοῦ πρώτου λαβόντος
81p
Leg uit dat het begrijpelijk is dat deze persoon het meest bekritiseerd
werd. Baseer je antwoord op het voorafgaande (vanaf regel 10 Τοῖσι).
Regel 20 Ἔδει δὲ ἐκ τοῦ Ἠετίωνος γόνου Κορίνθῳ κακὰ ἀναβλαστεῖν
In deze zin wordt de inhoud van een orakel van Apollo in Delphi
weergegeven waarover Herodotus verteld heeft in het voorafgaande (niet
in dit examen afgedrukt).
Uit het feit dat Herodotus hier het woord Ἔδει gebruikt, kan men een
conclusie trekken over zijn religieuze opvattingen.
92p
a. Noteer in eigen woorden deze conclusie.
b. Citeer uit het voorafgaande (vanaf regel 10 Τοῖσι) het Griekse
tekstelement waaruit dezelfde conclusie getrokken kan worden.
Regel 23 κατακρύπτει
101p
Verklaar het gebruik van deze werkwoordstijd.
Regel 25 Ἐσελθοῦσι en διζημένοισι
112p
Licht het verschil in aspectswaarde tussen deze beide werkwoordsvormen
toe. Ga daarbij in op de betekenis van de woorden.
Regel 29 τοῦτον τὸν κίνδυνον
121p
Welk Grieks tekstelement komt inhoudelijk overeen met τοῦτον τὸν
κίνδυνον?
A Κορίνθῳ κακὰ ἀναβλαστεῖν (regel 20)
B κατακρύπτει ἐς κυψέλην (regel 23)
C εἰ ὑποστρέψαντες ἐς ζήτησιν ἀπικνεοίατο (regel 24)
D τὰ ἐκεῖνοι ἐνετείλαντο (regel 27)
Regel 37-38 πολλοὺς μὲν t/m ψυχῆς
132p
a. Leg uit dat deze zin een argumentatieve functie vervult in het betoog
van Socles. Betrek in je antwoord de inhoud van deze zin en het doel
van het betoog van Socles.
b. Citeer uit de regels 20-25 (Ἔδει t/m ἐγένετο) het Griekse woord
waarmee de inhoud van deze zin al aangeduid werd.

opgave 2Tekst 2 Overleg voorafgaand aan de slag bij Marathon

Regel 1 αἱ γνῶμαι
Herodotus laat ten aanzien van deze meningen zijn eigen opvatting
blijken.
141p
Citeer uit de regels 3-7 (Ὡς t/m τάδε) het Griekse woord waarmee hij dat
doet.
Regel 1-2 οὐκ ἐώντων
151p
Citeer uit de regels 1-7 (Τοῖσι t/m τάδε) het Griekse woord dat hiermee
een tegenstelling vormt.
Regel 2 ὀλίγους t/m συμβαλεῖν
Om dit bezwaar te ondervangen hadden de Atheners een renbode naar
Sparta gestuurd om hulp te vragen.
162p
a. Beschrijf de bijzondere gebeurtenis die deze renbode onderweg
meegemaakt zou hebben. Baseer je antwoord op de teksten die je
voor dit examen hebt gelezen.
b. Beschrijf de reden waarom de Spartanen de Atheners niet onmiddellijk
te hulp kwamen. Baseer je antwoord op de teksten die je voor dit
examen hebt gelezen.
Regel 3-4 καὶ ἐνίκα ἡ χείρων τῶν γνωμέων
Deze woorden worden door O. Damsté als volgt vertaald:
en de minder goede zienswijze het dreigde te winnen
171p
Noteer het grammaticale gegeven waarop de vertaling ‘dreigde’ is
gebaseerd en citeer daarbij het desbetreffende Griekse woord.
Regel 9 λιπέσθαι
181p
Leg uit dat het gebruik van het medium de argumentatie van Miltiades
ondersteunt.
Regel 10-11 Νῦν t/m μέγιστον
Deze woorden worden door O. Damsté als volgt vertaald:
Want nu zijn de Atheners in een gevaar geraakt zo groot als zij in
hun hele bestaan nooit gekend hebben.
191p
Citeer uit de regels 10-11 (Νῦν t/m μέγιστον) het Griekse tekstelement dat
in de vertaling is weergegeven met ‘in hun hele bestaan’.
Regel 12 Ἱππίῃ
In het voorafgaande (niet in dit examen afgedrukt) heeft Herodotus verteld
dat Hippias een droom had waardoor hij geloofde dat hij opnieuw aan de
macht zou komen.
202p
a. Beschrijf deze droom. Baseer je antwoord op de teksten die je voor dit
examen hebt gelezen.
Na de droom gebeurde er iets waardoor Hippias niet langer geloofde dat
hij opnieuw aan de macht zou komen. Deze gebeurtenis is door
Herodotus verteld in het voorafgaande (niet in dit examen afgedrukt).
b. Beschrijf de desbetreffende gebeurtenis. Baseer je antwoord op de
teksten die je voor dit examen hebt gelezen.
Regel 13 οἵη τέ ἐστι πρώτη τῶν Ἑλληνίδων πολίων γενέσθαι
In regel 22 herhaalt Miltiades deze opmerking met de woorden ἔστι τοι
πόλις πρώτη τῶν ἐν τῇ Ἑλλάδι, maar er is een verschil in de manier
waarop hij zich uitdrukt.
211p
Beschrijf in eigen woorden het verschil in de manier van uitdrukken tussen
de opmerking in regel 13 en de herhaling ervan in regel 22. Ga in je
antwoord in op beide regels.
Regel 17-18 Ἢν t/m μηδίσαι
Deze regels worden door H. van Dolen als volgt vertaald:
Vermijden wij de strijd, dan hangt ons vast een burgertwist boven
het hoofd, want de stemming slaat zeker om en er zullen
Atheners zijn die met de vijand gaan heulen.
221p
Citeer het Griekse woord waarop de vertaling ‘vast’ is gebaseerd.
Regel 17-20 Ἢν t/m συμβολῇ
Miltiades neemt aan dat de Atheners een veldslag tegen de Perzen
kunnen winnen, mits er aan twee voorwaarden is voldaan.
232p
Noteer in eigen woorden deze twee voorwaarden. Baseer je antwoord op
de regels 17-20 (Ἢν t/m συμβολῇ).
Regel 21-24 ἢν γὰρ t/m ἐναντία
In deze regels worden drie verschillende soorten werkwoordsvormen
gebruikt om naar een situatie in de toekomst te verwijzen.
243p
Beschrijf deze drie verschillende soorten werkwoordsvormen en citeer uit
deze regels bij elke beschrijving een bijbehorende werkwoordsvorm.
Regel 25 Met deze argumenten
254p
a. Beschrijf in eigen woorden de twee argumenten die Miltiades in de
regels 8-10 (Ἐν t/m Ἀριστογείτων) gebruikt.
b. Beschrijf in eigen woorden het argument dat Miltiades in de regels
10-13 (Νῦν t/m γενέσθαι) toevoegt aan de argumenten die hij in de
regels 8-10 (Ἐν t/m Ἀριστογείτων) gebruikt.
c. Beschrijf in eigen woorden het argument van degenen die het niet met
Miltiades eens zijn. Baseer je antwoord op de regels 1-7 (Τοῖσι t/m
τάδε).

opgave 3Tekst 3 De Perzische koning Darius heeft gezanten naar de Macedonische koning

2638p
Bestudeer de inleiding en de aantekeningen bij Tekst 3.
38p Vertaal de regels 1 t/m 14 in het Nederlands.
Bronvermelding
Een opsomming van de in dit examen gebruikte bronnen, zoals teksten en afbeeldingen, is te vinden in het bij dit examen
behorende correctievoorschrift, dat na afloop van het examen wordt gepubliceerd.