bronnen

Eindexamen grieks vwo 2019, tijdvak 2

opgave 1Tekst 1 De regering van Periander

Regel 2 διάδοχός t/m γίνεται
11p
Leg uit waaruit blijkt dat Periander zich ervan bewust was dat hij in zijn
positie aan gevaren blootstond. Baseer je antwoord op het vervolg
(t/m regel 12 τοιούτῳ).
Regel 3-4 ἐπείτε t/m τυράννῳ
21p
Citeer uit het voorafgaande het Griekse tekstelement dat een
tegenstelling vormt met ἐπείτε t/m τυράννῳ.
Regel 4 δι᾽ ἀγγέλων
31p
Citeer uit de regels 1-7 (Ἄρξαντος t/m ἐπιτροπεύοι) het Griekse
tekstelement dat inhoudelijk overeenkomt met δι᾽ ἀγγέλων.
Regel 2-5 Ὁ τοίνυν t/m μιαιφονώτερος
Tekst 1 is onderdeel van een redevoering.
42p
a. Noteer de naam van de plaats waar de redevoering gehouden wordt.
Baseer je antwoord op de teksten die je voor dit examen gelezen hebt.
b. Beschrijf in eigen woorden het centrale thema van de redevoering en
leg uit hoe dit centrale thema tot uitdrukking komt in de regels 2-5
(Ὁ τοίνυν t/m μιαιφονώτερος).
Regel 8 ἐξήγαγε, regel 10 ἐκόλουε
51p
Verklaar het verschil in aspectswaarde tussen ἐξήγαγε en ἐκόλουε. Ga in
je antwoord in op beide persoonsvormen.
Regel 7-13 Θρασύβουλος t/m κήρυκα
In een verhaal over de Romeinse geschiedenis stuurt een zoon van de
Romeinse koning een bode met een brief naar zijn vader om advies in te
winnen. Deze bode brengt als volgt verslag uit:
1 Hij liep langzaam de tuin in en ik volgde hem op een paar pas
2 afstand. Hij had een stok in zijn hand en terwijl hij een smal pad
3 volgde, sloeg hij met die stok de hoogste papavers die aan
4 weerskanten van het pad stonden af. De kleinere liet hij staan,
5 maar de bloemen die boven de andere uitstaken, moesten er
6 allemaal aan geloven en tenslotte lag het pad bezaaid met grote,
7 rode bloemen. Verder deed de koning niets en hij zei ook niets
8 en toen hij aan het eind van het pad was gekomen, wees hij me
9 de poort en maakte een gebaar dat ik moest weggaan.
62p
a. Citeer uit de regels 7-12 (Θρασύβουλος t/m τοιούτῳ) het Griekse
tekstelement dat inhoudelijk vergelijkbaar is met ‘tuin’ (regel 1) in het
bovenstaande citaat.
b. Citeer uit de regels 12-13 (Διεξελθὼν t/m κήρυκα) het Griekse
tekstelement dat inhoudelijk vergelijkbaar is met ‘en toen hij aan het
eind van het pad was gekomen’ (regel 8) in het bovenstaande citaat.
Regel 15 Ὁ δὲ οὐδέν οἱ ἔφη Θρασύβουλον ὑποθέσθαι
72p
a. Verdedig de stelling dat de bode hierin gelijk heeft.
b. Verdedig de stelling dat de bode hierin geen gelijk heeft.
Regel 15 ἔφη, regel 16 ἀποπέμψειε, regel 17 ὀπώπεε, regel 18 συνεὶς
Deze vier werkwoordsvormen verwijzen naar verschillende momenten in
het verhaal.
81p
Noteer deze vier werkwoordsvormen in chronologische volgorde, van
eerder naar later.
Regel 19 τοὺς ὑπερόχους τῶν ἀστῶν
92p
Citeer uit de regels 7-13 (Θρασύβουλος t/m κήρυκα) de twee niet direct
opeenvolgende Griekse tekstelementen die inhoudelijk vergelijkbaar zijn
met τοὺς ὑπερόχους τῶν ἀστῶν.
Regel 20-21 Ὅσα t/m ἀπετέλεσε
101p
Van welke mededeling uit de regels 1-7 (Ἄρξαντος t/m ἐπιτροπεύοι)
vormen de woorden Ὅσα t/m ἀπετέλεσε een nadere uitwerking?
Beantwoord de vraag in het Nederlands.
Regel 24 ἔφη ἡ Μέλισσα
111p
Citeer uit het vervolg (t/m regel 31 γυναῖκας) het laatste Griekse woord
van Melissa’s mededelingen.
Regel 26 ὄφελος εἶναι οὐδὲν
121p
Waarvan was dit het gevolg? Baseer je antwoord op de regels 22-28
(Πέμψαντι t/m ἐπέβαλε).
Regel 28 ψυχρὸν
131p
Citeer uit het vervolg (t/m regel 31 γυναῖκας) het Griekse tekstelement
waarmee ψυχρὸν inhoudelijk vergelijkbaar is.
Regel 29 τὸ συμβόλαιον
141p
Citeer uit het voorafgaande (vanaf regel 22 Πέμψαντι) het Griekse woord
waarmee hetzelfde bedoeld wordt als met συμβόλαιον.
Regel 36 Τοιοῦτο
151p
Dit woord kun je hier het best opvatten als:
A zo afwisselend
B zo gehoorzaam
C zo gruwelijk
D zo spannend

opgave 2Tekst 2 Gelo’s reactie op het verzoek van de Grieken

Regel 1 ταῦτα
161p
Beschrijf in eigen woorden wat in deze context concreet bedoeld wordt
met ταῦτα. Baseer je antwoord op het vervolg (t/m regel 3 ἐλθεῖν).
Regel 2 πλεονέκτην
171p
Beschrijf de houding van de Grieken die voor Gelo de aanleiding is om
deze kwalificatie te gebruiken. Baseer je antwoord op de regels 1-9
(Οἱ μὲν t/m νέμεται).
Regel 3 βάρβαρον, regel 4 βαρβαρικοῦ
181p
Noteer voor elk van deze twee woorden naar welk volk het verwijst.
Regel 8-9 οὔτε ἐμεῦ t/m ἐκπρηξόμενοι
191p
Beschrijf in eigen woorden Gelo’s aanbod dat hij in het voorafgaande
(vanaf regel 1 Οἱ μὲν) heeft vermeld, maar dat hij in de regels 8-9
(οὔτε ἐμεῦ t/m ἐκπρηξόμενοι) niet expliciet noemt.
Regel 3-9 Αὐτοὶ t/m νέμεται
In deze regels maakt Herodotus gebruik van een tautologie.
202p
a. Citeer de twee Griekse woorden die samen de tautologie
vormen.
b. Leg uit wat met deze tautologie benadrukt wordt.
Regel 11 οὕτω δὴ
211p
Waarmee kunnen deze woorden het best geparafraseerd worden?
A nu de dood van Dorieus gewroken is
B nu Gelo gewonnen heeft
C nu het jullie eigen zaken betreft
D nu jullie groot voordeel van de havens hebben
Regel 1-11 Ἄνδρες t/m γέγονε
Na deze woorden van Gelo is het vervolg van zijn rede verrassend.
221p
Leg dit uit. Ga daarbij zowel in op de regels 1-11 (Ἄνδρες t/m γέγονε) als
op het vervolg van Gelo’s rede (vanaf regel 12 Ἀτιμίης).
Regel 17 ἐπ’ ᾧ τε στρατηγός τε καὶ ἡγεμὼν τῶν Ἑλλήνων ἔσομαι
Met deze woorden noemt Gelo een voorwaarde. In het vervolg brengt
Syagrus een argument tegen deze voorwaarde in; Gelo geeft in het
vervolg een argument vóór deze voorwaarde. Deze argumenten zijn
verschillend van aard.
233p
a. Noteer in eigen woorden het argument dat Syagrus tegen deze
voorwaarde inbrengt in de regels 20-25 (Ἦ t/m βοηθέειν).
b. Noteer in eigen woorden het argument vóór deze voorwaarde dat Gelo
geeft in de regels 27-32 (Ὦ t/m πλεύνων).
c. Beschrijf in eigen woorden het verschil in aard tussen de argumenten
van Gelo en Syagrus. Ga op beide argumenten in. Laat buiten
beschouwing dat het om een argument en een tegenargument gaat.
Regel 26-27 Πρὸς t/m λόγον
Deze woorden worden door H. van Dolen als volgt vertaald:
Het was Gelon duidelijk dat hij geen schijn van kans had bij
Syagros en daarom deed hij een laatste bod.
242p
a. Citeer het Griekse woord dat in de vertaling is weergegeven met ‘Het
was duidelijk’.
b. Citeer het Griekse woord dat in de vertaling is weergegeven met
‘geen schijn van kans’.
Regel 33 ἡμεῖς t/m λόγου
251p
Beschrijf in eigen woorden de inhoud van wat Gelo hiermee bedoelt.
Baseer je antwoord op de regels 27-36 (Ὦ ξεῖνε t/m ἐρήμους).
Regel 27-36 Ὦ ξεῖνε t/m ἐρήμους
Gelo maakt in zijn reactie gebruik van zowel een γνώμη als een a-fortiori-
redenering.
262p
a. Formuleer de γνώμη in eigen woorden.
b. Formuleer de a-fortiori-redenering in eigen woorden.
Let op: de laatste vragen van dit examen staan op de volgende pagina.
Regel 35-36 Καὶ t/m ἐρήμους
Deze woorden worden door H. van Dolen als volgt vertaald:
Je hebt het maar voor het zeggen: of je doet het ermee of je
vertrekt, maar dan zonder mijn onontbeerlijke militaire steun.
272p
a. Citeer het Griekse tekstelement dat in de vertaling is weergegeven met
‘of je doet het ermee’.
Van Dolen biedt niet alleen een vertaling, maar van een bepaald Grieks
woord biedt hij ook een interpretatie.
b. Citeer het desbetreffende Griekse woord.
Regel 39 ἡ Ἑλλὰς
281p
Noteer de naam van het stilistisch middel dat hier is gebruikt.

opgave 3Tekst 3 In de onderstaande tekst maakt het volk van de Scythen voor het eerst

2938p
Bestudeer de inleiding en de aantekeningen bij Tekst 3.
38p Vertaal de regels 1 t/m 12 in het Nederlands.
Bronvermelding
Een opsomming van de in dit examen gebruikte bronnen, zoals teksten en afbeeldingen, is te vinden in het bij dit examen
behorende correctievoorschrift, dat na afloop van het examen wordt gepubliceerd.