opgave 1Tekst 1 Mannen? Nee vrouwen zijn bevoorrecht
In alinea 2 en 3 van tekst 1 lijkt indirect een opvatting te worden
uitgesproken.
11pHoe luidt deze opvatting? Geef antwoord in een of meer volledige zinnen
en gebruik voor je antwoord niet meer dan 20 woorden.
In alinea 4 van tekst 1 wordt een vergelijking gemaakt tussen Medea en
de huidige situatie in Texas.
21pMet welk doel wordt deze vergelijking gemaakt? Geef antwoord in een of
meer volledige zinnen en gebruik voor je antwoord niet meer dan 20
woorden.
31pHoe kan de strekking van alinea 6 van tekst 1 het beste worden
samengevat? Geef antwoord in een of meer volledige zinnen en gebruik
voor je antwoord niet meer dan 20 woorden.
41pHoe kan de strekking van alinea 7 van tekst 1 het beste worden
samengevat?
Al eeuwenlang worden vrouwen bij vervolging voor seksuele
gedragingen bevoorrecht.
De normen voor seksueel gedrag zijn minder stringent voor vrouwen
dan voor mannen.
De praktijk dat vrouwen seksueel worden bevoorrecht is wereldwijd
aanwijsbaar.
Het is een wijdverbreid misverstand dat mannen worden bevoordeeld
ten opzichte van vrouwen.
51pWelk standpunt wordt in tekst 1 ingenomen als het gaat om de positie van
vrouwen en mannen?
Het is terecht dat vrouwen bevoorrecht worden, omdat dat al
eeuwenlang het geval is.
Het is terecht dat vrouwen bevoorrecht worden, omdat ze nu eenmaal
zwakker zijn.
Mannen moeten bevoorrecht worden, omdat ze al eeuwenlang
achtergesteld worden.
Mannen moeten bevoorrecht worden, omdat ze het nu slechter
hebben dan vrouwen.
Alinea 3 van tekst 1 bevat opvallend veel vragen.
61pWelke drogreden zou een kritisch lezer kunnen zien in dit herhaaldelijk
gebruik van vragen?
De bewijslast wordt ontdoken.
De tekst bevat een persoonlijke aanval.
Er wordt een cirkelredenering gegeven.
Het publiek wordt bespeeld.
Het standpunt wordt vertekend.
De redenering die in tekst 1 wordt uitgewerkt, kan worden samengevat
met behulp van onderstaand schema. Eén van de cellen is al ingevuld.
73pNeem het schema over en vul het verder aan. Geef antwoord in een of
meer volledige zinnen en gebruik voor je antwoord in totaal niet meer dan
35 woorden.
opgave 2Tekst 2 Vrouwen bevoorrecht? Nee, ze zijn juist bezig met
een inhaalslag
Tekst 2 kan in achtereenvolgens drie delen worden onderverdeeld:
Deel 1 Introductie van Van Crevelds ‘De bevoorrechte sekse’
Deel 2 Beoordeling van Van Crevelds opvattingen
Deel 3 De inhaalslag van vrouwen
81pBij welke alinea begint deel 2 ‘Beoordeling van Van Crevelds
opvattingen’?
91pBij welke alinea begint deel 3 ‘De inhaalslag van vrouwen’?
Met bijzonder taalgebruik kan een mening versterkt tot uitdrukking worden
gebracht.
102pCiteer uit alinea 1 van tekst 2 de twee woordgroepen die dat het
duidelijkst tonen.
“de kracht van de man verzwakt de man.” (tekst 2, regels 16-17)
Van Creveld zou blijkens alinea 2 met deze zinsnede gebruik hebben
gemaakt van een argument dat ook al bij De Beauvoir te vinden zou zijn:
“Helemaal nieuw is dit argument niet.” (regels 17-18)
Een kritisch lezer zou kunnen opmerken dat de gelijkstelling van “de
redenering van de professor” en de analyse van De Beauvoir niet terecht
is.
111pMet welk argument zou deze kritische lezer zijn mening kunnen staven?
Geef antwoord in een of meer volledige zinnen en gebruik voor je
antwoord niet meer dan 40 woorden.
“Maar waar Van Creveld over de werkelijkheid lijkt te willen schrijven,
schuwt hij het absurde niet.” (tekst 2, regels 64-66)
122pCiteer uit het tekstgedeelte van alinea 5 en 6 twee zinsdelen waarin op
eenzelfde laatdunkende manier over de mening van Van Creveld wordt
gesproken.
In alinea 4 van tekst 2 vind je een redenering. De functie van elke zin in
deze redenering kan met behulp van functiewoorden worden weergeven.
133pNoteer het nummer van de betreffende zin en daarachter het juiste
functiewoord. Je mag een functiewoord meer dan eens gebruiken.
Kies uit de volgende functiewoorden: afweging, argument, beoordeling,
gevolgtrekking, hypothese, karakterisering, nuancering, standpunt,
toegeving, voorbehoud, voorbeeld, voorwaarde, weerlegging.
In alinea 1 en 2 van tekst 2 wordt negatief geoordeeld over het boek
De bevoorrechte sekse.
142pVat de twee belangrijkste argumenten samen die in de rest van de tekst
worden gebruikt om die mening te ondersteunen. Geef antwoord in een of
meer volledige zinnen en gebruik voor je antwoord niet meer dan 30
woorden.
152pWelke drie van onderstaande uitspraken zijn in overeenstemming met de
inhoud en het doel van tekst 2?
Met deze tekst wordt gepoogd
1 aan te geven dat er nog altijd sprake is van ongelijkheid als er
gekeken wordt naar de verhouding tussen man en vrouw in de
maatschappij.
2 de lezers een negatieve mening over het boek De bevoorrechte sekse
op te dringen door voornamelijk de auteur van het boek in een
negatief daglicht te stellen.
3 een genuanceerd beeld te schetsen van Van Creveld en zijn boek De
bevoorrechte sekse.
4 een karikaturaal beeld te schetsen van Van Creveld, zodat mensen
minder waarde toekennen aan zijn opvattingen over emancipatie.
5 lezers ervan bewust te maken dat meer vrouwen protest moeten
aantekenen tegen de onjuiste man-vrouwverhouding.
6 te betogen dat er in het boek weinig nieuwe standpunten naar voren
worden gebracht.
tekstfragment 1
Ook eurocommissaris Viviane Reding kwam in september met een voorstel om vrouwen positief te gaan discrimineren via een wet die bedrijven moet verplichten meer vrouwen aan de top te hebben. Het is te hopen, ook voor vrouwen, dat zij haar zin niet krijgt. Het kan namelijk nooit tot iets positiefs leiden indien mensen op een seksistische manier worden onderscheiden en een voorkeursbehandeling krijgen. Het is ook nog eens beledigend voor vrouwen. Want indien je echt goed bent, waarom zou je dan hulp nodig hebben om een goede baan te krijgen? Daarbij kun je bij dwang niet meer spreken van gelijke geschiktheid van de mannelijke en de vrouwelijke kandidaat. naar: Carla Wijnmaalen, Diversiteit, maar niet ten koste van kwaliteit bron: http://www.liberalemedia.nl Laatst geraadpleegd 12 januari 2015
Voor de oppervlakkige lezer lijkt tekstfragment 1 hetzelfde thema te
hebben als tekst 2.
162pWelk element wordt in tekstfragment 1 toegevoegd aan de mening van
Van Saarloos zoals die blijkt uit tekst 2? Geef antwoord in een of meer
volledige zinnen en gebruik voor je antwoord niet meer dan 20 woorden.
Vragen bij Tekst 1 en Tekst 2
In tekst 2 worden twee standpunten met betrekking tot de stand van
zaken van de emancipatie tegenover elkaar gezet: het kennelijke
standpunt van Van Saarloos en het veronderstelde standpunt van Van
Creveld.
172pBenoem per auteur het betreffende standpunt. Geef antwoord in een of
meer volledige zinnen en gebruik voor je antwoord niet meer dan 35
woorden.
“In werkelijkheid is de redenering van de professor niets meer dan
verkapte borstklopperij: de kracht van de man verzwakt de man.” (tekst 2,
regels 14-17)
181pCiteer uit het tekstgedeelte van alinea 5 tot en met 8 van tekst 1 één zin
die als onderbouwing van dit standpunt gezien kan worden.
“Een zaak die mij aan het hart gaat, ook al zal ik nooit één van de jaarlijks
circa 11.428 mannen zijn die met prostaatkanker worden geconfronteerd.
Als Van Creveld liever niet aan het KWF doneert, omdat hij nooit één van
de jaarlijks circa 15.000 vrouwen zal zijn die met borstkanker te maken
krijgen, is dat zijn goed recht.” (tekst 2, regels 114-124)
Een kritisch lezer zou – lettend op wat er staat in de tekst van Van
Creveld – kunnen opmerken dat hier sprake is van een drogreden.
191pVan welk soort drogreden zou hier sprake zijn?
cirkelredenering
hellend vlak
ontduiken van bewijslast
vertekenen van een standpunt
In tekst 1 worden argumenten gebruikt om het centrale standpunt in die
tekst te ondersteunen. Een aantal van die argumenten wordt in tekst 2
genuanceerd, ontkracht of weerlegd, een aantal andere niet.
202pWelke twee van onderstaande argumenten worden in tekst 2
genuanceerd, ontkracht of weerlegd? Noteer de nummers.
Nummer Argument 1 De levensverwachting van mannen is in alle landen lager dan die van vrouwen. 2 Er wordt altijd maar verwacht dat mannen zich opofferen voor vrouwen en niet andersom. 3 In crisissituaties worden vrouwen (en kinderen) als eersten vrijgelaten. 4 Mannen dragen financieel meer bij dan vrouwen aan een relatie tussen man en vrouw. 5 Mannen krijgen in Texas veel vaker de doodstraf opgelegd dan vrouwen. 6 Vrouwen spelen nauwelijks een rol van belang in militaire conflicten.
Uit de teksten 1 en 2 blijken fundamenteel afwijkende visies op hoe de
medische wereld omgaat met mannen- en vrouwenziektes. De
argumentatie voor beide visies kan worden samengevat met
gebruikmaking van onderstaand schema.
214pNoteer de twee argumenten uit tekst 1 voor het aldaar ingenomen
standpunt en noteer de argumentatie waarmee in tekst 2 het eerste
argument van Van Creveld wordt weerlegd.
Geef antwoord in een of meer volledige zinnen en gebruik voor je
antwoord in totaal niet meer dan 60 woorden.
Standpunt (Van Creveld): Er is meer geld en meer aandacht voor
In tekst 1 worden in alinea 3 en 4 enkele al dan niet vermeende
voorrechten van vrouwen genoemd. Op twee van bedoelde voorrechten
wordt in tekst 2 kritiek gegeven.
224pNeem onderstaand schema over en noteer daarin de twee bedoelde
manieren waarop vrouwen volgens tekst 1 worden bevoorrecht. Noteer
ook de kritiek daarop zoals verwoord in tekst 2.
Geef antwoord in een of meer volledige zinnen en gebruik voor je
antwoord in totaal niet meer dan 60 woorden.
opgave 3Tekst 3 Gezag ontstaat niet door strenger te straffen
“Een term als ‘nooit tolereren’ moet vooral een ferme, symbolische
boodschap afgeven.” (tekst 3, regels 65-68)
231pWaarom is de boodschap die ‘nooit tolereren’ moet afgeven volgens de
tekst vooral symbolisch van aard? Geef antwoord in een of meer volledige
zinnen en gebruik voor je antwoord niet meer dan 20 woorden.
“Het ambitieuze programma worstelt met veel problemen.” (tekst 3,
regels 32-34)
243pNoem de vier factoren die volgens de tekst de uitvoering van het project
Veilige Publieke Taak belemmeren. Geef antwoord in een of meer
volledige zinnen en gebruik voor je antwoord niet meer dan 70 woorden.
In tekst 3 worden twee aanbevelingen gedaan voor de bestrijding van
openbare agressie. Eén aanbeveling is bedoeld voor de lokale
gezagsdragers en de andere is bedoeld voor de burgers.
252pWelke twee aanbevelingen zijn dat? Geef antwoord in een of meer
volledige zinnen en gebruik voor je antwoord niet meer dan 30 woorden.
In alinea 9 van tekst 3 wordt een causale keten beschreven. Hier volgen
in willekeurige volgorde elementen uit de tekst die onderdeel uitmaken
van deze keten:
1 dan wordt het recht van de sterkste opgeëist
2 de ‘straf helpt’-orthodoxie wint terrein
3 er klinkt een roep om repressie
4 zwakke gezagsdragers kunnen niet helpen wanneer dat nodig is
263pZet deze vier elementen van bedoelde causale keten in een volgens de
tekst logische volgorde. Noteer daartoe de nummers van de zinnen in
bedoelde volgorde.
273pWelke drie van onderstaande uitspraken zijn in overeenstemming met
tekst 3?
1 Burgers moeten zich teweerstellen tegen agressie in de openbare
ruimte.
2 Inwoners van Nederland moeten meer bereid zijn gezag te
accepteren.
3 Men moet incidentele vormen van lichte agressie meer door de
vingers zien.
4 Officieren van justitie moeten meer bereid zijn hogere straffen te
eisen.
5 Tegen agressie moet strenger worden opgetreden.
6 Werknemers met een publieke taak moeten meer bereid zijn de leiding
te nemen bij gevallen van agressie in de openbare ruimte.
7 Werknemers met een publieke taak moeten meer wettelijke
bevoegdheden krijgen om agressie aan te pakken.
opgave 4Tekst 4 De keerzijde van de ‘harde aanpak’
Hieronder volgen enkele woord(groep)en uit alinea 2 van tekst 4:
1 “een tijdje”
2 “ook”
3 “scherper, harder, hoger, strenger”
4 “opknappen”
5 “repressie”
6 “gezaghebbend en doortastend optreden”
281pUit welke woorden of woordgroepen blijkt in tekst 4 een kritische
benadering van “de ‘harde aanpak’”?
1, 2 en 3
2, 3 en 4
3, 4 en 5
4, 5 en 6
In tekst 4 wordt belicht waarom vakbladen als Proces of Delikt en
Delinkwent nuttige bronnen zijn voor wie inzicht wil krijgen in “de ‘harde
aanpak’”.
292pVat samen waarom volgens de tekst deze vakbladen nuttig zijn. Geef
antwoord in een of meer volledige zinnen en gebruik voor je samenvatting
niet meer dan 30 woorden.
In alinea 5, 6 en 7 van tekst 4 komen verschillende bezwaren tegen “de
‘harde aanpak’” en de zware straffen die daaruit voortvloeien aan de orde.
304pNoem vijf van deze bezwaren. Geef antwoord in een of meer volledige
zinnen en gebruik voor je antwoord niet meer dan 70 woorden.
“Vaak wordt er geschreven vanuit de dagelijkse praktijk van de repressie,
uiteraard ‘op eigen titel’. De hoofdofficier leest mee, nietwaar?” (tekst 4,
regels 33-37)
311pWaarom wordt er volgens alinea 3 “uiteraard ‘op eigen titel’” geschreven?
Omdat de schrijvers van deze teksten
alleen dan geloofwaardig overkomen op lezers.
anders in overtreding zijn en dan direct ontslagen worden.
dit soort informatie niet onder pseudoniem mogen publiceren.
zich willen indekken tegen problemen met hun werkgever.
In tekst 4 wordt de (jeugd)officier van justitie de “bewaker van de
spuigaten” genoemd. (regels 116-117)
322pLeg, gelet op de strekking van tekst 4, beide termen van deze betiteling
uit. Geef antwoord in een of meer volledige zinnen en gebruik voor je
antwoord niet meer dan 25 woorden.
332pFormuleer het impliciete advies dat Justitie in alinea 7 van tekst 4
meekrijgt om bij bekeuringen meer recht te kunnen doen aan de principes
van “naar draagkracht” en “proportionaliteit”. Geef antwoord in een of
meer volledige zinnen en gebruik voor je antwoord niet meer dan 35
woorden.
“Zouden ze dat in Den Haag wel in de gaten hebben?” (tekst 4, regels
117-118)
341pWaarom kan er volgens de tekst aan worden getwijfeld of “ze dat in Den
Haag” wel beseffen? Geef antwoord in een of meer volledige zinnen en
gebruik voor je antwoord niet meer dan 30 woorden.
352pWelke uitspraak geeft het doel van tekst 4 het beste weer?
De tekst “De keerzijde van de ‘harde aanpak’” wil de lezer
ervan overtuigen dat de huidige ‘harde aanpak’ te weinig oog heeft
voor de burgers.
in staat stellen een afweging te maken tussen voor- en nadelen van de
rechtspraktijk die het gevolg is van het ‘harde’ regeringsbeleid.
laten zien dat de huidige rechtspraktijk onhoudbaar is als gevolg van
het regeringsbeleid van de ‘harde aanpak’.
op de hoogte brengen van het ‘harde’ regeringsbeleid en de verharde
rechtspraktijk die hiervan het gevolg is.
Vragen bij Tekst 3 en Tekst 4
362pWelke uitspraak is waar, gelet op de inhoud van de teksten 3 en 4?
In tekst 3 is er wel begrip voor de roep om strengere straffen, maar
worden vooral morele bezwaren geuit tegen “de harde aanpak”, terwijl
in tekst 4 niet alleen wordt getwijfeld aan het nut van strenger straffen,
maar ook praktische bezwaren worden geuit tegen de uitvoering
ervan.
In tekst 3 wordt de ‘straf helpt’-orthodoxie afgewezen en wordt meer
heil verwacht van een flexibelere burger en een gewetensvolle
gezagsdrager, terwijl in tekst 4 wordt gepleit voor meer sociaal gevoel
in de rechtspraak.
In tekst 3 wordt geprobeerd aan te tonen dat de overheidscampagne
tegen agressief gedrag ten aanzien van publieke gezagsdragers te
ambitieus is, terwijl in tekst 4 wordt geprobeerd aan te tonen dat het
harde regeringsbeleid leidt tot een oeverloze stroom bekeuringen.
In tekst 3 wordt het regeringsbeleid bekritiseerd aan de hand van
sprekende voorbeelden en worden burgers en gezagsdragers
opgeroepen te veranderen, terwijl in tekst 4 het regeringsbeleid wordt
bekritiseerd en de beleidsmakers worden aangesproken.
In zowel tekst 3 als tekst 4 wordt een standpunt ingenomen ten aanzien
van het beleid van het Openbaar Ministerie.
372pBenoem de belangrijkste twee overeenkomsten tussen deze standpunten.
Geef antwoord in een of meer volledige zinnen en gebruik voor je
antwoord niet meer dan 20 woorden.
tekstfragment 2
Het soms zeer ruime gebruik van alcohol en drugs maakt het soms moeilijk te onderkennen dat er (door jou) grenzen worden overschreden en dat er dus (tegen jou) moet worden opgetreden. Dat wordt dan niet gepikt. Dit alles verklaart echter niet de steeds heter wordende ‘koude boosheid’ die wij allen in toenemende mate voelen en soms ook uiten. Boosheid ten gevolge van de vele vaak kleine, maar soms ook grote perversiteiten die ons zijn of worden aangedaan. Een perversiteit is een situatie die ontstaat waar een op zich legitieme of logische set van regels c.q. standaarden of protocollen wordt toegepast in een situatie waar deze niet (meer) passen. Maar zolang wij (moeten) blijven geloven in het adagium ‘Als je je aan de regels houdt, gaan de dingen goed’, neemt het aantal perversiteiten en dus deze boosheid toe, zonder dat in beeld is te krijgen wat daar de oorzaak van is. (Maatschappelijke) escalatie is hier dan geen onlogisch (politiek) gevolg. En professionals komen zo in de knel tussen wat moet en wat logisch is. naar: Hans van der Schaaf als reactie op Bas van Stokkom bron: www.socialevraagstukken.nl Laatst geraadpleegd op 15 februari 2014
In tekstfragment 2 wordt het begrip ‘perversiteit’ gebruikt.
381pWelk begrip uit tekst 4 komt in betekenis (nagenoeg) overeen met het
begrip perversiteit, zoals dat gebruikt is in tekstfragment 2?
391pIn welk tekstgedeelte wordt een mogelijke oplossing geboden voor het
probleem dat in tekstfragment 2 wordt geschetst?
in alinea 4 en 5 van tekst 3
in alinea 8 en 9 van tekst 3
in alinea 4 en 5 van tekst 4
in alinea 5 en 6 van tekst 4
Bronvermelding
Een opsomming van de in dit examen gebruikte bronnen, zoals teksten en afbeeldingen, is te vinden in het bij dit examen
behorende correctievoorschrift, dat na afloop van het examen wordt gepubliceerd.
