opgave 1Tekst 1 Leren is niet ‘dat zoeken we op’
Alinea 2 is te beschouwen als een uitwerking van een bepaalde zin uit
alinea 1.
11pWelke zin is dat?

Opnieuw ‘meer aandacht voor persoonlijke en sociale ontwikkeling’.
(regels 6-8)

Minder feitenkennis (‘stampen’), maar meer gewiekstheid in het vinden
van informatie. (regels 8-10)

En het verplichte nummertje Engels vanaf de eerste klas. (regels 10-
12)

Dat dat apekool is, zal deze leerlinge waarschijnlijk nooit ontdekken.
(regels 16-18)
“Misschien is het daarom juist aan hén te wijten dat dergelijke
verzuchtingen almaar weer opklinken” (regels 64-66)
21pWie wordt bedoeld met ‘hén’, gelet op de tekst?

conservatieve onderwijsmensen die gekant zijn tegen veranderingen

mensen die weinig heil zien in het computergebruik op scholen

onderwijsvernieuwers zoals de leden van het Platform Onderwijs 2032

voorzitters van uiteenlopende besturen, zoals die van het Platform
Onderwijs 2032
“… al heeft die de afgelopen decennia toch nog heel wat schade weten te
veroorzaken.” (regels 69-71)
31pWie of wat wordt bedoeld met ‘die’?

de onderwijskundige droom

de teloorgang van parate kennis

de voorzitter van Platform Onderwijs 2032

de wal van de realiteit
“Neem het voorbeeld dat de voorzitter aanvoert om parate kennis in het
hoekje te zetten: ‘Schud jij de termijn van koning Willem III zo uit je
mouw?’” (regels 72-76)
41pWat wil de voorzitter volgens tekst 1 met dit voorbeeld aantonen?
Hij wil laten zien dat

de interviewer en anderen weinig historische kennis hebben.

maar weinig mensen nog weten wanneer koning Willem III regeerde.

vrijwel niemand dit soort kennis paraat heeft.

zo’n vraag doorgaans alleen beantwoord kan worden met
naslagwerken.
“Maar de voorzitter weet ongetwijfeld zelf ook wel dat dat een flauwe truc
is.” (regels 78-80)
51pWaarom wordt het voorbeeld van de voorzitter een flauwe truc genoemd?
Het voorbeeld wordt een flauwe truc genoemd, omdat

het flauw is om een vraag naar een klein historisch detail te stellen.

het flauw is om het ontbreken van een antwoord op deze vraag als
bewijs te gebruiken.

het voor zich spreekt dat niemand het antwoord op deze vraag weet.

vrijwel niemand het antwoord weet als zelfs de schrijver het flauwe
antwoord niet weet.
Alinea 6 van tekst 1 bevat een redenering die uit twee delen bestaat. Van
verschillende zinnen uit deze alinea kun je de functie binnen deze
redenering aangeven.
63pNeem de nummers 2 tot en met 5 uit onderstaand schema over en noteer
daar de juiste termen bij. Van de eerste zin is de functie al gegeven in het
schema.
Kies uit: argument, conclusie, constatering, doelstelling, nuancering,
oorzaak, standpunt, tegenwerping, voorwaarde en weerlegging. Termen
mogen meer dan eens gebruikt worden.
Eerste deel van de redenering:
Tweede deel van de redenering:

Is dat belangrijk? Ja, dat is het. (regel 91) 3 Wanneer hedendaagse filosofen vaststellen dat onze persoonlijke identiteit voornamelijk ligt in het (levens)verhaal dat wij over onszelf vertellen, geldt dat ook voor de collectieven waar we deel van uitmaken. (regels 92-97) 4 Nederland, Europa of wat dan ook ís onze geschiedenis. (regels 98-99) 5
In alinea 7 wordt gesproken over “de historische mist waarin leerlingen
vaak ronddwalen” als gevolg van thematisch onderwijs. (regels 104-106)
71pWelke van onderstaande uitspraken geeft het beste weer wat hiermee
wordt bedoeld?
Leerlingen hebben geen zicht op de

afhankelijkheden tussen diverse historische thema’s.

context waarin historische feiten moeten worden geplaatst.

feiten over belangrijke historische personen zoals koningen.

manier waarop historische feiten moeten worden opgezocht.

thema’s die werkelijk relevant zijn in de geschiedenis.
82pWelke drie van onderstaande citaten zouden als ironisch kunnen worden
opgevat?
1 Als je het lijstje aanbevelingen doorleest, krijg je een ontmoedigend
déjà-vugevoel. (regels 4-6)
2 En het verplichte nummertje Engels vanaf de eerste klas.
(regels 10-12)
3 De waarde van dat laatste werd veelzeggend toegelicht door een
tiener die werd geïnterviewd. (regels 12-15)
4 Met een thematische catalogus op de schoolbibliotheek zouden de
leerlingen de informatie die zij voor hun werkstukken nodig hadden,
gemakkelijker kunnen achterhalen. (regels 32-37)
5 Dat was zo’n veertig jaar geleden − en nu komt het Platform
triomfantelijk tot dezelfde conclusie. (regels 42-44)
6 Maar dat is al net zo’n makkelijk weerwoord als de achteloze manier
waarop de voorzitter van het Platform zich afmaakte van de
tegenwerping dat computers op school helemaal niet zo succesvol
zijn. (regels 55-60)
7 ‘Technologische ontwikkelingen gaan zo snel...’ − een cliché dat de
gemeenplaatsen in het rapport naar de kroon steekt. (regels 60-63)
92pWelke van onderstaande formuleringen geeft het beste de strekking van
het tekstgedeelte van de alinea’s 1 tot en met 8 van tekst 1 weer?
De aanbevelingen van het Platform Onderwijs 2032 zijn

achterhaald, want veertig jaar geleden kwamen professionals al tot
vergelijkbare inzichten over het onderwijs.

nuttig, want parate kennis wordt door velen gezien als iets wat in deze
tijd minder aandacht verdient dan individuele ontwikkeling.

onverstandig, want leerlingen zullen een verengd wereldbeeld krijgen
als de onderwijsvernieuwingen worden doorgevoerd.

waardevol, want leren zal in de toekomst leuker worden als het
onderwijs op deze manier wordt ingericht.
In alinea 5 tot en met 9 worden drie nadelen van de
onderwijsvernieuwingsdrift genoemd in de vorm van een oorzaak-
gevolgketen.
102pParafraseer deze keten in de vorm van drie zinnen volgens onderstaand
schema:
(X) Leerlingen hebben geen parate kennis meer.
Daardoor (Y) ……………………………
Daardoor (Z) ……………………………...
Geef antwoord in een of meer volledige zinnen.
112pVat het tekstgedeelte van alinea 1 tot en met 5 van tekst 1 samen in één
of meer volledige zinnen.
Gebruik voor je antwoord niet meer dan 25 woorden.
121pVat het tekstgedeelte van alinea 6 tot en met 10 van tekst 1 samen in één
of meer volledige zinnen.
Gebruik voor je antwoord niet meer dan 20 woorden.
opgave 2Tekst 2 Beetje contrarevolutie kan geen kwaad
Tekst 2 begint met een schets van hoe mensen in 1980 kennis
vergaarden en met elkaar communiceerden.
131pWaarvoor is deze schets met name bedoeld?
Deze schets is vooral bedoeld om aan te geven dat in vergelijking met nu
de kwaliteit van kennisvergaring en communicatie vroeger

kostbaarder en minder effectief was dan nu.

langzamer was, maar het resultaat beter was dan nu.

oppervlakkiger was dan nu, maar wel gedegen.

primitiever was dan nu, maar meer sociale binding gaf.
“Ik verslik me bijna in dat ‘21st century skills’. Alsof je zonder die skills
een half mens of een hopeloos uitgerangeerde bejaarde bent.”
(regels 31-35)
142pLeg met behulp van gegevens uit tekst 2 uit waarom iemand die niet
beschikt over ‘21st century skills’ volgens sommigen gezien kan worden
als een half mens of een hopeloos uitgerangeerde bejaarde, en volgens
anderen juist niet.
Geef antwoord in een of meer volledige zinnen en gebruik voor je
antwoord niet meer dan 40 woorden.
“De ene vondst leidt naar een andere interessante site, en zo sprokkel je
allerlei onderscheiden en losse wetenswaardigheden bij elkaar.”
(regels 47-51)
151pWelke kritiek kan worden geleverd op het leren van losse
wetenswaardigheden? Baseer je antwoord op alinea 1 en 2 van tekst 2.
Geef antwoord in een of meer volledige zinnen.
In alinea 1 tot en met 3 van tekst 2 worden kenmerken aangeduid die
typerend zijn voor de kennisvergaring in 1980 en van de 21st century
skills.
163pCiteer woorden of woordgroepen uit alinea 1 tot en met 3 van tekst 2 die
bedoelde kenmerken aanduiden. Zorg ervoor dat de geciteerde woorden
of woordgroepen paren vormen die betrekking hebben op de termen die in
de linkerkolom van onderstaand schema staan.
In het tekstgedeelte van alinea 3 tot en met 5 van tekst 2 wordt
gebruikgemaakt van een specifieke tekststructuur.
171pWelke tekststructuur is dat?
een tekststructuur op basis van

middel en doel

oorzaak en gevolg

probleem en oplossingen

voor- en nadelen
In alinea 5 van tekst 2 wordt de film Fahrenheit 451 besproken.
181pWaarvan wordt met dit voorbeeld het belang onderstreept?
Dit voorbeeld onderstreept het belang van

de ontwikkeling van de beschaving.

literair werk als cultuuruiting.

onderwijsvernieuwingen.

uit het hoofd leren.
Tekst 2 kan in vier opeenvolgende delen worden onderverdeeld:
deel 1: Vroeger
deel 2: Nu
deel 3: Consequenties voor het onderwijs
deel 4: Slot
191pBij welke alinea begint deel 2 ‘Nu’?
201pBij welke alinea begint deel 3 ‘Consequenties voor het onderwijs’?
211pHoe kan de inhoud van het slot van tekst 2 het best worden getypeerd?

als een bondige samenvatting van de tekst

als een oproep voor een nieuwe manier van leren

als het beargumenteerde standpunt van de auteur

als voorspelbaar commentaar van iemand zonder
21st century skills 222pHoe kan tekst 2 het beste worden gekenschetst?
Tekst 2 is te kenschetsen als een pleidooi

tegen de op handen zijnde onderwijsontwikkelingen.

tegen het gebruik van digitale middelen in het onderwijs.

voor het behoud van het goede in het onderwijs.

voor meer aandacht voor lezen en literatuur.
De titel van tekst 2 is ‘Beetje contrarevolutie kan geen kwaad’.
231pIn welke alinea wordt de kiem gelegd voor de contrarevolutie die later aan
de orde wordt gesteld?

In alinea 3

In alinea 4

In alinea 5

In alinea 6
tekstfragment 1

Een nieuw kerncurriculum zou voor alle leerlingen moeten bestaan uit een vaste basis van kennis en vaardigheden van Nederlands, Engels, rekenen/wiskunde, digitale vaardigheden en burgerschap en kennis uit de domeinen Taal & Cultuur, Natuur & Technologie en Mens & Maatschappij. Daarnaast omvat het kerncurriculum ook vakoverstijgende vaardigheden: creëren, kritisch denken, probleemoplossend vermogen, leervaardigheden en samenwerken. De scholen bepalen hoe zij het onderwijs aanbieden, bijvoorbeeld in vakken of in themagericht onderwijs. naar: www.onderwijs2032.nl
Onderwijs2032 wil het curriculum in Nederland veranderen, zoals
beschreven in tekstfragment 1.
242pCiteer de twee zinnen of zinsgedeelten uit alinea 4 van tekst 2 die ingaan
op het nieuwe kerncurriculum zoals dat wordt gepresenteerd in
tekstfragment 1.
De titel van tekst 2 is “Beetje contrarevolutie kan geen kwaad”.
252pWat houdt genoemde contrarevolutie in voor het onderwijs?

meer aandacht voor lezen en schrijven zonder digitale middelen

meer aandacht voor sociale en vakoverstijgende vaardigheden

meer openstaan voor feitenkennis die zich per toeval aandient

meer openstaan voor wat past bij de belangstelling van leerlingen
Overkoepelende vragen bij tekst 1 en tekst 2
262pWat is het belangrijkste resultaat van goed onderwijs volgens tekst 1 en
wat is het belangrijkste resultaat van goed onderwijs volgens tekst 2?
“Wat ik wél weet, is dat die regeringsperiode (‘termijn’) in de late
negentiende eeuw lag. En dus niet in de middeleeuwen of ten tijde van
Julius Caesar.” (tekst 1, regels 80-84)
271pCiteer de zin uit alinea 3 van tekst 2 waarin op soortgelijke wijze het nut
van parate kennis wordt besproken.
In zowel tekst 1 als tekst 2 wordt gereageerd op ideeën van het Platform
Onderwijs 2032.
284pNoem zes ideeën die volgens tekst 1 en/of tekst 2 worden bepleit door
Platform Onderwijs 2032. Nummer je antwoorden.
opgave 3Tekst 3 Meertalig opvoeden, nog steeds een goed idee?
In alinea 3 van tekst 3 wordt ingegaan op Nederlands onderzoek naar
meertaligheid.
291pHoe verhouden de resultaten van Nederlands onderzoek zich volgens
tekst 3 tot die van eerder onderzoek?
Geef antwoord in een of meer volledige zinnen.
“Een niet onbelangrijk deel van het nieuwe onderzoek vond … niets.”
(regels 90-91)
302pWelke twee mogelijke hoofdoorzaken worden in tekst 3 geopperd voor het
uitblijven van onderzoeksresultaten?
Geef antwoord in een of meer volledige zinnen.
“Het zou ook kunnen dat de eerdere bevindingen toevalstreffers waren.
Maar dat lijkt Blom onwaarschijnlijk (…)” (regels 99-101)
312pLeg uit waarom de eerdere bevindingen volgens tekst 3 geen
toevalstreffers waren.
Geef antwoord in een of meer volledige zinnen.
In tekst 3 staan adviezen die aanstaande, meertalige ouders ter harte
kunnen nemen als ze overwegen hun kind tweetalig op te voeden.
322pWelke twee van onderstaande adviezen zijn in overeenstemming met de
strekking van de tekst? Noteer de nummers.
1 Doe veel geheugenspelletjes met je kind.
2 Een opvoeding gericht op flexibiliteit zorgt voor een optimale
hersenontwikkeling.
3 Leer je kind even goed Fries als Nederlands: dat bevordert het
taalgevoel.
4 Leer je kind zo vroeg mogelijk lezen.
5 Leer je kind zo veel mogelijk talen, want dat is goed voor het jonge
brein.
6 Stuur je kind naar het tweetalig voortgezet onderwijs voor het hoogste
rendement.
7 Zet als ouderpaar je meertaligheid in om je kind een voorsprong te
geven.
8 Zorg ervoor dat je kind zo veel mogelijk kan taalschakelen.
“We zijn er als mens op gebouwd” (regels 147-148)
331pCiteer de zin of het zinsgedeelte uit alinea 5 van tekst 3 waarmee deze
verklaring steviger kan worden onderbouwd.
In alinea 6 van tekst 3 wordt een aantal argumenten opgesomd die
gebruikt kunnen worden om aan te tonen dat meertalig opvoeden een
goed idee is. In alinea 1 van tekst 3 wordt gemeld om welke reden er niets
tegen meertalig opvoeden is.
341pWat is van de in alinea 1 gemelde reden het kernwoord?
tekstfragment 2

(1) Talen zijn zo besmettelijk als de pest. Er hoeft maar dít te gebeuren of je loopt er een op. (…) (2) Een enkeling is van nature immuun, maar ben je een beetje vatbaar voor talen, dan heb je om de haverklap iets onder de leden, en met elke nieuwe taal wordt het risico op een volgende groter. Helemaal genezen doet het nooit meer: zelfs tientallen jaren later herken je nog woorden, je snapt kleine zinnetjes en af en toe zeg je zelf iets. Meertaligheid, zwijg me ervan. Ik loop er al sinds mijn jeugd mee rond. (…) (3) Heeft meertaligheid dan helemaal geen voordelen? Jawel, een enkele keer ben ik er blij mee. Als ik gemakkelijk mijn weg vind, vragen stel en bestellingen plaats in een van de vele tientallen landen waar ik dat kan. Als ik een boek lees dat niet in Nederlandse of Engelse vertaling beschikbaar is (en daar zijn er verbazend veel van), zodat ik de wereld vanuit een ander perspectief ga zien. naar: Gaston Dorren uit: Levende Talen Magazine 2015-7
De schrijver van tekst 3 en van tekstfragment 2 is dezelfde persoon.
352pWelke twee voordelen met betrekking tot meertaligheid komen in zowel
het tekstfragment als alinea 6 van tekst 3 naar voren?
In alinea 4 van tekst 3 wordt het resultaat van een “niet onbelangrijk deel
van het nieuwe onderzoek” besproken. (regels 90-91)
361pWelk advies is op zijn plaats waar het verder onderzoek naar
meertaligheid betreft?
Verder onderzoek

is overbodig, want het voegt niets toe aan wat al bekend is over
meertaligheid.

moet de condities waaronder meertaligheid effect heeft blootleggen.

moet gebruikmaken van precies dezelfde taken en proefpersonen.

moet zowel voor- als nadelen van meertaligheid belichten.
opgave 4Tekst 4 Nee, dames, dít onderzoek vereist talent!
371pVoor welke wetenschappelijke studies is het volgens het beschreven
onderzoek noodzakelijk over aangeboren talent te beschikken, blijkens
alinea 1 en 2 van tekst 4?
“Vrouwen zijn ondervertegenwoordigd in de wetenschap, maar in
sommige wetenschapsgebieden zijn ze meer ondervertegenwoordigd dan
in andere.” (regels 1-5).
In tekst 4 wordt een groot aantal veronderstelde oorzaken voor deze
ondervertegenwoordiging van vrouwen in de wetenschap aan de orde
gesteld.
383pNoem vijf van deze mogelijke oorzaken.
In alinea 4 en 5 van tekst 4 komt een zichzelf bevestigend mechanisme
aan de orde.
392pBeschrijf dit mechanisme. Maak daarbij gebruik van onderstaand schema.
Geef antwoord in een of meer volledige zinnen.
In sommige wetenschappelijke disciplines zijn mannen sterk
oververtegenwoordigd.
Vooral in die disciplines …
Daardoor …
401pCiteer de zin waaruit je zou kunnen opmaken dat vrouwen in sommige
disciplines beter presteren dan mannen.
Vrouwen zijn ondervertegenwoordigd in bepaalde delen van de
wetenschap.
412pWat is blijkens tekst 4 daarvan de belangrijkste oorzaak?
Dat komt met name

door een oorzaak die niet precies door wetenschappelijk onderzoek te
duiden valt.

doordat mannen in bepaalde disciplines waarschijnlijk geen
vrouwelijke collega’s willen hebben.

doordat onderzoek naar seksisme in de wetenschap daar ook weer
seksistische reacties uitlokt.

doordat vrouwen minder uren willen of kunnen werken en niet
systematisch maar wel empathisch denken.

doordat vrouwen niet het mysterieuze ‘talent’ bezitten dat in bepaalde
disciplines nodig is.
Bronvermelding
Een opsomming van de in dit examen gebruikte bronnen, zoals teksten en afbeeldingen, is te vinden in het bij dit examen
behorende correctievoorschrift, dat na afloop van het examen wordt gepubliceerd.